Agro-ecologische pioniers

Aanleiding
Het agro-ecologisch principe zet in op het verbeteren van de bodemkwaliteit door aandacht te geven aan bodem en het bodemleven en de bijhorende aangepaste teelt- en bemestingstechnieken. Een levendige bodem draagt bij aan de waterkwaliteit, opslag van koolstof in de bodem en een verhoogde biodiversiteit in het landschap.
Om het voedsellandschap in de Noorderkempen te versterken en zijn uitdagingen rond klimaatrobuustheid aan te pakken is er nood aan een duurzame aanpak die het bodemleven een boost geeft. Maar, voordat landbouwers effectief kunnen/willen overschakelen naar een agro-ecologische bedrijfsvoering blijkt uit voorgaande projecten dat zij nood hebben aan: Praktische en bruikbare kennis (over bodem, bodemleven, teelten, mest, …) en naar concrete tools om het bodemleven te versterken; Ondersteuning bij het overschakelen naar andere teelten en technieken; Inzicht in wat die overschakeling betekent op vlak van de totale bedrijfsvoering en -inkomen; Het delen van kennis en praktijkervaringen tussen collega’s die agro-ecologische principe willen toepassen; Het verbinden van individuele inspanningen om elkaar, de bodem en zo het gebied te versterken maar ook om te vermijden dat elke landbouwer zelf het warm water moet uitvinden.
Om invulling te geven aan bovenstaande noden kan het samenbrengen van pioniers die hun inzichten willen delen stimulerend werken bij collega-landbouwers. Ook het verbinden van opgebouwde praktijkervaring, experimenten en losse vormingsinitiatieven in een gestructureerde aanpak van begeleiding en kennisdeling draagt bij aan het oplossen van bovenstaande noden.

Doelgroep: alle landbouwers in het gebied Leader MarkAante Kempen+

Aanpak & acties
In dit project connecteren we pioniers met elkaar, laten hen ervaringen uitwisselen en zetten we hun expertise in als voorbeeld voor collega-landbouwers (spoor 1). We ontwikkelen een programma voor alle geïnteresseerde landbouwers met daarin heel concrete acties en activiteiten die bijdragen aan een versnelde verbetering van bodemkwaliteit en een versterking van het landbouwbedrijfsmodel (spoor 2). Om een grotere impact te genereren, resultaten te verduurzamen én hindernissen weg te werken zetten we in op een sterke wisselwerking met hogere overheden en kennisstellingen gedurende de hele projectperiode (spoor 3).

1. Pijler 1 – Pioniers trekken de kar
Pioniers worden met elkaar verbonden in een lerend netwerk waar ze kennis en ervaringen uitwisselen via bijeenkomsten, bedrijfsbezoeken en digitale tools. Ze groeien uit tot ambassadeurs die hun inzichten delen tijdens open bijeenkomsten voor andere landbouwers. Daarnaast brengen ze hun verhalen en veranderkracht in beeld via interviews en een podcast.actie 1: Pioniers verbinden zich met elkaar via het opzetten van een lerend netwerk
actie 2: Pioniers vormen zich tot ambassadeurs en delen hun ervaringen via een podcast

2. Pijler 2 – Meer landbouwers worden ambassadeurs van een sterk bodemleven
De aanpak in deze pijler omvat drie kernacties om boeren te ondersteunen in hun transitie naar agro-ecologisch werken. Een gestructureerd vormingsprogramma biedt basisvorming rond bodem, kringlopen, mestkwaliteit, alternatieve bemestingsvormen en het opstellen van een omschakelplan, aangevuld met praktijkgerichte workshops en bezoeken aan pioniers. Daarnaast is er een verdiepende opleiding ‘Boer van de toekomst’, waarin deelnemers hun eigen omschakelplan uitwerken en hun ervaringen delen. Tot slot geeft het TOP-mest event boeren inzicht in de kwaliteit van hun drijfmest en hoe die bijdraagt aan een gezonder bodemleven, met concrete handvatten voor verbetering op het bedrijf.
actie 1: Ontwikkelen en uitvoeren van een gestructureerd vormingsprogramma voor alle boeren: Basisvorming bodem/kringloop - Vorming rond mestkwaliteit - Workshop mestkwaliteit bepalen - Vorming plan van aanpak omschakeling - Workshop 'financiële aanpak van verandering' - Vorming alternatieve bemestingsvormen - Workshop 'natural farming' (verschillende vormen van compost + coating) - Ten minste 2 bezoeken bij deelnemende pioniers
actie 2: Opleiding 'Boer van de toekomst': 4 theoretische dagen + 2 terugkomdagen over eigen aanpak
Actie 3: Event TOP-mest (staalname, analyse en rapportage + Kennisdeling tijdens eventbijeenkomst)
Het event TOPmest helpt veehouders om een beter zicht te krijgen op de huidige kwaliteit van drijfmest op het bedrijf. Deelnemende boeren ontvangen na staalname en analyse een rapport en kunnen op basis van de resultaten inzetten op beheersmaatregelen op het bedrijf als rantsoen, boxenstrooisel, diepte van de mestput, gebruikte geneesmiddelen, enz.

3. Pijler 3 – Beleid en kennisinstellingen bouwen mee aan toekomstmogelijkheden voor agro-ecologische bedrijven
Naast bewustmaking willen we ook nadrukkelijk inzetten op beleidsaanbevelingen. Een wisselwerking met hogere overheden en kennisinstellingen is immers noodzakelijk voor het bereiken van een groter impact en meer bedrijfszekerheid voor landbouwers op langere termijn.

• 4 bijeenkomsten gedurende 2 jaar met experten en kennisinstellingen (praktijkresultaten uit pijlers 1 en 2 te bespreken + leerpunten&beleidsaanbevelingen op een hoger niveau te krijgen)

4. Algemene projectcoördinatie