In het project Basta! wordt samenwerking in een keten rond 100% Belgische pasta onderzocht waarvoor landbouwers en afnemers extralegale duurzaamheidsinspanningen willen leveren. Agro-ecologische toepassingen vinden ingang bij een groeiende groep van akkerbouwers maar het opzetten van een doordachte teeltrotatie met economische meerwaarde is voor heel wat bedrijven een uitdaging. Met het opzetten van een nieuwe keten vanuit een samenwerking tussen regionaal geclusterde landbouwers wil de operationele groep daar verandering in brengen. Ervaring heeft uitgewezen dat de teelt van durum tarwe in Vlaanderen en Wallonië teelttechnisch beloftevol is. Daarnaast richt dit project zich ook op de samenwerking tussen de cluster van landbouwers en één centrale afnemer, met als doel 100% Belgische pasta, en een sterke positie van de landbouwer in de keten. Bodemanalyse en resultaat opvolging laten toe inzichten te verschaffen in onder meer het vastleggen van koolstof in de bodem. Tot slot wil de operationele groep een antwoord bieden op de maatschappelijke verwachting naar ingrediënten van lokale herkomst.
Dit EIP- Samenwerkingsproject heeft als doel het opstarten van samenwerking rond de agro-ecologische teelt van durum tarwe in Vlaanderen, enerzijds tussen landbouwers onderling binnen bepaalde geografische clusters en anderzijds tussen de clusters van landbouwers en één centrale afnemer. Op die manier wordt een duurzame waardeketen uitgebouwd tussen landbouwers en afnemer. Zo kan de positie van de landbouwer in de keten versterkt worden en kan er voldaan worden aan de maatschappelijke vraag van ingrediënten van lokale herkomst.
De operationele groep doet onderzoek naar geschikte tarwerassen en teelttechnieken, met name welke agro-ecologische technieken in de teelt van harde tarwe haalbaar zijn om een kwalitatieve opbrengst voor verwerking en bodemwinst te genereren. Daarnaast is er specifieke aandacht voor de impact van zaaidata, bemesting, ziekten en plagen, klimatologische impact en opbrengst. Het potentieel van harde tarwe in functie van de verwerking (griesmeel en pasta) wordt getest.
Verder wordt een kader geschapen voor duurzame en billijke commerciële afspraken om tot een duurzame waardeketen te komen. De productiekosten op teeltniveau worden berekend en de voorwaarden voor een duurzame samenwerking tussen landbouwers en afnemers geïdentificeerd.
- Presentatie: Kick-off Basta - 30/05/2024
- Ervaringen uit het eerste teeltjaar (bron: House of Agroecology):
- De gemiddelde opbrengst in het eerste teeltjaar lag op proefveldniveau (Inagro) op 7,80 ton en op praktijk niveau op 5,82 ton per hectare. Een relatief zachte winter en droge zomer met een vroege oogst hebben zeker bijgedragen aan dit resultaat. Ook het eiwitgehalte zat voor het merendeel van de landbouwers goed.
- Afzet en prijszetting:
- De opzet is om vanuit regionale clusters tot het opzetten van een duurzame regionale keten te komen. Met een partner als Soubry, regionale marktleider in het verwerken van durum tarwe tot pasta, werd alvast afzetzekerheid gegarandeerd. Samen met de landbouwers werd een oefening gemaakt rond een aanvaardbare kostprijs, als uitgangspunt voor de prijsbesprekingen met afnemer Soubry. Ook kostprijsverhogende en -verlagende agro-ecologische toepassingen werden hier in detail bekeken.
- Vaststelling is dat, ondanks een mooie opbrengst, louter de marktprijs onvoldoende kostendekkend is op groepsniveau. Om een duurzame keten uit te bouwen, wordt in de huidige fase van het project onderzocht hoe duurzaamheids- en risicopremies of een getrapt prijszettingsmodel, deels gebaseerd op kostprijs, haalbaar en betaalbaar blijven voor zowel landbouwer als afnemer. Éen jaar ervaring is natuurlijk nog veel te kort om uitspraken te kunnen doen. Daarom wil Soubry zich ook engageren om ook na afloop van dit project verder te blijven werken met dezelfde boerengroep.
Meer informatie kan u vinden op https://ilvo.vlaanderen.be/nl/onderzoeksprojecten/samenwerking-in-een-agro-ecologische-en-100-belgische-pasta-keten .
België