Programmaperiode
Projecten GLB Strategisch Plan (programmaperiode 2023 - 2027) en Europese projecten
Maatregel
LEADER - reguliere projecten
Thema
Innovatieve en duurzame lokale landbouwproductie en -afzet, en valorisatie van biomassaresten
Provincie
West-Vlaanderen
Lokale Actiegroep
Noord-West-Vlaanderen
Beginjaar
2025
Projectkost
€225.826,00
Promotor
Boerennatuur Vlaanderen
Periode
-
Situering
- Werkpakket 1: Projectcoördinatie en – administratie
Dit werkpakket omvat de inhoudelijke en administratieve opvolging van het project door de promotor. Hierbij waakt de promotor over de projectdoelstellingen en de te behalen indicatoren en resultaten. Daarnaast wordt op regelmatige basis, minstens 2x/jaar, een (online) projectgroep-overleg georganiseerd tussen promotor en copromotor. Vervolgens voorziet de projectgroep minstens 1x per jaar een inhoudelijke afstemming en terugkoppeling van projectvoortgang en - resultaten met de inhoudelijk betrokken projectpartners. Dit overleg wordt altijd fysiek georganiseerd en gekoppeld aan een terreinbezoek aan een van de demopercelen. Tenslotte wordt indien nodig bilateraal overleg georganiseerd met andere (lokale) projecten, initiatieven en organisaties met aansluitende doelstellingen of acties, bijv. voor samenwerking i.k.v. een demomoment - Werkpakket 2: Selectie en landbouwkundige opvolging demopercelen
Bij aanvang van het project starten we met een brede oproep richting landbouwers uit Beernem en Oostkamp. Het doel is een lijst van geïnteresseerde landbouwers aan te leggen met interesse in de aanleg van een demoperceel (inwerken van houtsnippers en/of het inzaaien van productief kruidenrijk grasland). Deze oproep wordt verspreid via de betrokken gemeenten, het netwerk van de projectpartners en via de landbouwers van de agrobeheergroep Beverhoutsveld. Momenteel zijn al twee landbouwers uit Beernem geïnteresseerd om deel te nemen. Eén landbouwer voor het inwerken van houtsnippers en een andere landbouwer voor zowel het inwerken van houtsnippers als voor het inzaaien van productief kruidenrijk grasland. Na de oproep wordt een selectie gemaakt op basis van de ligging van het voorgestelde demoperceel, het teeltplan voor de komende jaren en de motivatie van de landbouwer om een ambassadeursrol op te nemen. Met elk van de geselecteerde landbouwers wordt een samenwerkingsovereenkomst afgesloten. We streven ernaar om voor elke maatregel 3 demopercelen aan te leggen bij verschillende landbouwers verspreid over Oostkamp en Beernem. Voor de demopercelen met houtsnippers focussen we ons op het Beverhoutsveld, wegens het groot aantal aanwezige houtige elementen (knotbomen, houtkanten) langsheen de akkers. We voorzien geen vergoeding voor de deelnemende landbouwers, maar geven vanuit het project wel gratis opvolging en begeleiding (zie verder). Vervolgens maken we samen met de betrokken landbouwers een inschatting van de hoeveelheid hout die vrij zal komen bij beheer van eigen knotbomen, houtkanten en andere houtige landschapselementen t.o.v. de vereiste hoeveelheid voor het demoperceel. Hierna kunnen we een beheerplanning opmaken voor de winter van 2025-2026 en gaan we na hoe we de houtsnippers kunnen stockeren. Op dit moment nemen we ook een staal van de houtsnippers voor de verplichte wettelijke analyse. De toediening en het inwerken op het demoperceel is gepland voor het najaar van 2026. We hanteren hierbij de richtlijn om 10-15 ton houtsnippers per hectare in te werken voor 5 jaar. De aanleg van de demopercelen productief kruidenrijk grasland is voorzien voor het voorjaar van 2026. Het zaaigoed wordt vanuit het project aangeleverd aan de betrokken landbouwers en samen met hen maken we ook een plan van aanpak op voor de komende twee jaar. Eenmaal de demopercelen zijn aangelegd start de landbouwkundige opvolging en de begeleiding van de deelnemende landbouwers. Volgende landbouwkundige opvolging wordt voorzien bij de demopercelen met houtsnippers: bouwvooranalyse (textuur, C%, pH, P, K, Mg, Na, S), N-INDEX (nitraat, ammonium; bij aanvang groeiseizoen), opvolging N-beschikbaarheid tijdens groeiseizoen, nitraatresidu, modellering lange termijn voorspelling C-opbouw, waterinfiltratiecapaciteit bodem, bodembiodiversiteit (PLFA metingen), opkomst gewas; Voor de demopercelen productief kruidenrijk grasland: bouwvooranalyse (textuur, C%, pH, P, K, Mg, Na, S), waterinfiltratiecapaciteit bodem, bodembiodiversiteit (PLFA metingen), opkomst gewas, voederwaarde analyses, opkomsttellingen soortenrijkdom. - Werkpakket 3: Kennisdeling tussen landbouwers
Uit de landbouwkundige opvolging van de demopercelen hopen we heel wat lokale praktijkervaring op te bouwen en informatie te verzamelen die gedeeld kan worden met de landbouwers uit de ruime regio zodoende hen ook meer inzicht te geven in het potentieel van de maatregelen en hen aan te zetten deze zelf toe te passen. Via de demopercelen kunnen ze de maatregelen ook met hun eigen ogen aanschouwen. Landbouwers leren ook het liefst bij van andere landbouwers en kunnen elkaar het best overtuigen van het nut van bepaalde technieken. Vandaar dat we hier ook inzetten op het inschakelen van de deelnemende landbouwers als ambassadeurs, m.a.w. de landbouwers geven tijdens toelichtingen ook zelf een woordje uitleg en nemen deel in de voorziene communicatie-acties (zie werkpakket 4). Concreet worden 3 vormen van kennisuitwisseling voorzien doorheen het project. Een eerste vorm zijn de veldbezoeken met de landbouwers met een demoperceel. We nodigen hier ook steeds de andere landbouwers met een demoperceel uit, zodat ze kunnen bijleren van elkaar. Deze landbouwers vormen een klein informeel lerend netwerk gedurende de looptijd van het project. Een tweede vorm van kennisuitwisseling betreft de organisatie van twee demonstratiemomenten. Een eerste demonstratiemoment in de periode september-oktober 2026 rond het inwerken van houtsnippers uit lokaal landschapsbeheer als bodemverbeteraar (gekoppeld aan de effectieve toediening op de demopercelen) en een tweede demonstratiemoment in de periode mei-juni 2027 rond productief kruidenrijk grasland in de melkveehouderij. Bij de eerste demo maken we ook de koppeling met het thema duurzaam landschapsbeheer (BO knotbomen VLM, knotwerking Regionaal Landschap…) in landbouwcontext. Tenslotte voorzien we naar het einde van het project toe (voorjaar 2028) enkele toelichtingen van de projectresultaten en praktijkervaringen voor de agrobeheergroep Beverhoutsveld, de landelijke raad van Oostkamp, de landbouwraad in Beernem. Daarnaast in tweede instantie ook voor andere lokale groepen van landbouwers zoals bijv. bedrijfsgildes en regioraden. - Werkpakket 4: Informeren, adviseren, sensibiliseren landbouwers en brede publiek
Dit laatste werkpakket omvat verschillende communicatie-acties die doorlopend tijdens de uitvoering van het project worden uitgevoerd. Deze acties hebben als doel landbouwers in (Noord-)West-Vlaanderen te informeren en te sensibiliseren en daarnaast ook bij het brede publiek maatschappelijke waardering te creëren voor de inspanningen van de landbouwers. Concreet voorzien we geschreven communicatie (o.a. nieuwsbrieven, artikels infomagazine gemeenten, artikels in landbouwpers…), 1 beknopt en beschrijvend rapport met de resultaten en beleidsaanbevelingen voor lokaal/regionaal beleid, 2 factsheets i.f.v. adviesverlening, 2 tutorial filmpjes, 6 infoborden. Daarnaast willen we de lokale carbon farming wandelroute updaten i.s.m. Inagro als oorspronkelijk initiatiefnemer en de gemeenten Beernem en Oostkamp en doen we het aanbod van een veldbezoek en/of gastles voor de studenten van landbouwschool LTI Oedelem.
Doelstellingen
De hoofdoelstelling van dit project is het (verder) verbeteren van de bodemkwaliteit van landbouwpercelen op zandgronden in Noord-West-Vlaanderen, het klimaatrobuuster maken van de landbouwbedrijfsvoering en het indirect stimuleren van duurzaam landschapsbeheer in de regio. Specifiek in de regio Beverhoutsveld (gemeente Beernem) heeft 48% van de akkers en 49% van de weilanden een te laag organische-koolstofgehalte. Om bovenstaande te bereiken stellen we volgende specifieke doelstellingen voorop:
- Het introduceren, landbouwkundig monitoren en demonstreren van het inwerken van houtsnippers als bodemverbeteraar (de wetgeving hierrond werd vorig jaar versoepeld) en de teelt van productief kruidenrijk grasland in Noord-West-Vlaanderen, dit met actieve betrokkenheid en begeleiding van lokale melkveehouders.
- Landbouwers in de regio Noord-West-Vlaanderen stimuleren om kennis te delen en zelf aan de slag te gaan met het inwerken van houtsnippers en productief kruidenrijk grasland, m.a.w. deze uittesten op hun eigen percelen en verder integreren in hun bedrijfsvoering. Dit door middel van demonstratiemomenten op lokale demopercelen, verschillende types van communicatie-acties en kennisdeling van de projectresultaten via verschillende kanalen.
- Op basis van de projectresultaten en verzamelde inzichten input geven richting het lokaal/provinciaal beleid m.b.t. de lange termijn aanpak en opvolging van de effecten van carbon farming technieken.
De verwachte resultaten van dit project zijn:
- Verbetering van de bodemkwaliteit van de demopercelen.
- Meer bewustwording en draagvlak voor innovatieve duurzame en klimaatrobuuste landbouwpraktijken onder landbouwers (melkveehouders) die goed zijn voor de waterinfiltratie, het landschap, de biodiversiteit en de economische bedrijfsvoering (gewasopbrengst…).
- Toegenomen praktische kennis bij landbouwers (melkveehouders) in Noord-West-Vlaanderen over de toepasbaarheid van het inwerken van houtsnippers uit lokaal landschapsbeheer op hun percelen op zandgrond die hen in staat stelt er zelf mee aan de slag te gaan binnen hun eigen bedrijfsvoering.
- Toegenomen praktische kennis bij landbouwers (melkveehouders) in Noord-West-Vlaanderen over de toepasbaarheid van productief kruidenrijk grasland op hun percelen op zandgrond die hen in staat stelt er zelf mee aan de slag te gaan binnen hun eigen bedrijfsvoering.
- Lijst van beleidsaanbevelingen voor lokaal/regionaal beleid m.b.t. de lange termijn opvolging en aanpak.
Uitvoering
Oostkamp, Beernem
Projectpartners
Openbare Afvalstoffenmaatschappij voor het Vlaamse Gewest, BODEMKUNDIGE DIENST VAN BELGIE - SERVICE PEDOLOGIQUE DE BELGIQUE, Provincie West-Vlaanderen, Inagro, Vlaamse Landmaatschappij, Gemeente Beernem, Gemeente Oostkamp, LTI Oedelem
Stefaan Serlet
Streekhuis kasteel Tillegem, Tillegemstraat 81
8200 Sint-Michiels Brugge
België