Het concept
Het centrum van Sint-Dimpna, te Geel is sterk verhard en mist groene, rustgevende plekken waar bewoners (zoals patiënten, omwonenden zonder privé-tuin, WZC-bewoners) en bezoekers (waaronder toeristen en scholieren) kunnen ontsnappen aan de drukte van alledag. De vraag naar rust en minder prikkels stijgt, ook bij kinderen. Beton en asfalt overheersen het straatbeeld, wat bijdraagt aan hittestress in de zomer (en tegenwoordig ook de lente en herfst) en verminderde waterinfiltratie bij hevige regenval. Hierdoor lijdt niet alleen de leefkwaliteit, maar ook de biodiversiteit en ecologische waarde. Kortom: de omgeving – met veel ouderen (ziekenhuis, serviceflats) en kinderen (schoolomgeving) – snakt naar verkoeling en rust.
Dit project beoogt een transformatie met meerdere doelstellingen: verhoging van leefkwaliteit, ontharding, biodiversiteit, klimaatadaptatie, mentaal welzijn, sociale cohesie en identiteit – allemaal verenigd onder één noemer: de luwte-oase.
Luwte-oases zijn strategisch ingerichte plekken waar rust, groen, biodiversiteit en identiteit samenkomen. Dit kunnen kleine parkjes of groene kamers in grotere parken zijn die dienen als toevluchtsoord voor buurtbewoners en bezoekers. In Sint-Dimpna dragen ze bij aan:
- Gezondheid en welzijn: Groene rustplekken verminderen stress en versterken het mentaal welzijn.
- Klimaatbestendigheid: Door ontharding en beplanting verbetert de waterhuishouding. Groene inrichting helpt hittestress tegengaan en bevordert nachtelijke afkoeling via schaduw en evapotranspiratie.
- Biodiversiteit: Inheemse beplanting (aangevuld met anderen) stimuleert een levendig ecosysteem en ondersteunt het one-healthprincipe.
- Sociale interactie: Luwte-oases nodigen uit tot ontmoeting, voor jong en oud, voor elke bevolkingsklasse.
- Identiteit: Elke luwte-oase krijgt een ‘genius loci’ mee. Erfgoed in de buurt wordt versterkt. Zo draagt deze inrichting ook bij aan identiteitsvorming.
Dit project sluit naadloos aan bij het DNA van Geel als zorgstad. Net zoals Geel historisch een thuis bood aan zorgbehoevenden (“de Barmhartige Stede”), kunnen luwte-oases nu rust bieden aan iedereen die daar nood aan heeft. Door Sint-Dimpna te vergroenen, zetten we een stap naar een klimaatvriendelijker, biodiverser, socialer en gezonder Geel. Het project is een investering in zowel de ruimte als het welzijn van de gemeenschap – een hedendaags vervolg op het Geelse zorgverhaal.
Met Chill-Dimpna creëren we in Sint-Dimpna te Geel groene, rustgevende plekken die bescherming bieden tegen hittestress, overprikkeling en verharding. Deze zogenoemde luwte-oases zijn plekken waar fysieke én mentale rust centraal staan, en waar natuurlijke elementen zorgen voor verkoeling en ademruimte.
Het project bestaat uit drie concrete doelstellingen:
- Realisatie van één volledig ingerichte luwte-oase
Binnen dit project wordt minstens één luwte-oase volledig uitgewerkt en ingericht, vanaf de planfase tot de fysieke uitvoering. Deze oase wordt gerealiseerd op een plek die vandaag sterk versteend, onderbenut of weinig aantrekkelijk is. Door gerichte ontharding, vergroening en herinrichting maken we van deze locatie een rustplek waar verkoeling, stilte en natuur centraal staan.
De luwte-oase zal onder meer bestaan uit:
• Ontharde ondergrond: verwijderen van overbodige verharding en inzetten op natuurlijke infiltratie.
• Beplanting met klimaatrobuuste soorten: inheemse bomen, struiken en bodembedekkers die zorgen voor schaduw en biodiversiteit.
• Zit- en rustplekken: natuurlijke zitmogelijkheden, schaduwstructuren en visuele beschutting.
• Stille inrichting: prikkelarme materialen, afwezigheid van actieve speel- of sportfuncties, en aandacht voor rustgevende sferen.
• Waterbuffering of -infiltratie: indien mogelijk voorzien we wadi’s, groenzones met sponswerking of andere infiltratiemogelijkheden.
• Indentiteitsvorming: de lokale cultuurhistorische aspecten/inrichtingen zullen extra belicht worden
Deze oase wordt een voorbeeldlocatie binnen het project en fungeert als visitekaartje van wat een luwte-oase voor een wijk kan betekenen. - Opstart van een tweede luwte-oase
Parallel aan de volledige uitwerking van de eerste oase, wordt een tweede luwte-oase opgestart. In dit traject wordt:
• een geschikte locatie geselecteerd;
• een participatief ontwerptraject opgestart met buurtbewoners, gebruikers en experten;
• een voorontwerp opgemaakt met uitvoeringsdossier.
De volledige planvorming wordt in dit project gerealiseerd, zodat deze oase klaar is voor uitvoering in een volgende fase. Op die manier wordt het projectgebied breder verankerd in de wijk, en ontstaat een netwerk van plekken die rust en verkoeling brengen. - Educatie en kennisdeling met andere steden en gemeenten
Om de impact van het project te vergroten en kennisdeling te stimuleren, voorzien we na afloop van de realisatiefase een educatief luik. Hierin delen we onze ervaringen en inzichten met andere steden, gemeenten en organisaties die zelf met luwte-oases aan de slag willen.
Dit educatieve luik bestaat uit:
- Workshops en inspiratiesessies: gericht op beleidsmakers, ontwerpers en groendienstmedewerkers van andere steden en gemeenten. Hierin tonen we concrete realisaties, delen we ontwerpkeuzes, uitdagingen en resultaten.
- Praktijkgerichte documentatie: opmaak van een inspiratiegids of powerpoint met foto’s, ontwerpplannen, tips en aanbevelingen.
- Bezoekmomenten en terreinuitwisseling: de gerealiseerde oase fungeert als fysieke inspiratielocatie waar geïnteresseerde besturen welkom zijn voor rondleidingen en verdiepende gesprekken.
Al het bovenstaande wordt gecombineerd in één educatief traject. Zo krijgt Chill-Dimpna een voorbeeldrol in Vlaanderen, en draagt het project bij aan de bredere verspreiding van luwte-oases als instrument voor klimaatadaptatie en mentale gezondheid.
Impact
Met Chill-Dimpna realiseren we: - 1 volledig afgewerkte luwte-oase, toegankelijk, groen en rustgevend
- 1 bijkomende luwte-oase in opstart, klaar voor uitvoering in volgende fase
- Educatief traject voor verspreiding en toepassing van het concept in andere steden en gemeenten
Door concrete uitvoering én kennisdeling maakt dit project het verschil: vandaag in Sint-Dimpna, morgen elders in Vlaanderen.
Geel
Rurant vzw, Hooibeeksedijk 1
2440 Geel
België