Bacterievuur (Erwinia amylovora of ook wel perenvuur genoemd) is een bacteriële ziekte die een groot risico inhoudt voor professionele fruittelers en boomkwekers omdat geïnfecteerde planten afsterven en de ziekte zich snel kan verspreiden. De naam van de ziekte verwijst naar het ziektebeeld: bloesems, vruchten, bladeren en twijgen verkleuren naar zwart, wat doet denken aan het verschroeien door vuur. Ook de snelheid waarmee de infectie kan uitbreiden doet denken aan vuur. Daarom is het belangrijk dat infectiehaarden zo snel mogelijk vernietigd worden.
Bij het in werking treden van de Europese Plantengezondheidsverordening (EU) nr. 2016/2031 op 14/12/2019 wijzigde de status van bacterievuur van quarantaineorganisme (Q) naar een gereguleerd niet-quarantaineorganisme (RNQP). Enkel in de Europese beschermde gebieden (Zona Protecta ---- ZP) behoudt het de Q-status. Het Belgisch grondgebied valt echter niet onder de ZP die voor bacterievuur bepaald zijn, behalve dan in de buurt van fruitboomkwekerijen, waar het FAVV de controles uitvoert.
Als gevolg van de statusverandering naar RNQP vervalt de uitroeiingsplicht en is de bestrijding van bacterievuur alleen gereglementeerd bij plantaardig teeltmateriaal van specifieke soorten die bestemd zijn voor sierdoeleinden of voor de fruitproductie en die als waardplant zijn gereglementeerd. Door die statuswijziging naar RNQP valt de plaag niet meer onder de bevoegdheid van de federale overheid maar is het een gewestelijke bevoegdheid geworden.
Ten gevolge van het verlies van de quarantainestatus van Erwinia amylovovora, de veroorzaker van bacterievuur, neemt de druk van bacterievuur weer toe, wat zijn gevolg heeft voor de fruitteler van bij ons, wat hij dient volledige takken of zelfs bomen weg te nemen in geval van aantasting, wat tot meerjarig productieverlies leidt. Bovendien zorgt de aanwezigheid van bacterievuur ook dat boomgaarden aangemeld voor verre export naar bijvoorbeeld China, minstens één jaar niet voor export in aanmerking komen. De fruitteler houdt dus eventuele aantasting in zijn boomgaarden nauwgezet in de gaten. Maar het is vaak dweilen met de kraan open indien in de omgeving een aangetaste andere waardplant (verlaten boomgaard, meidoorn, cotoneaster, lijsterbes, waarop er geen adequate maatregelen toegepast worden om de ziekte in te dijken.
Overlegmomenten met fruittelers en het bacterievuurmeldpunten van de provincie Limburg en Vlaams-Brabant gaven aan dat veel van de frustratie en de vertraging ontstaat door de complexiteit van het proces: de verschillende meldingen die moeten gebeuren, de zoektocht naar de eigenaars van het perceel waarop de geïnfecteerde waardplant staat, fouten bij het doorgeven van de locatie van de waardplant, … waardoor er vaak spanningen komen tussen fruittelers en derden, welke al meermaals geëscaleerd zijn tot rechtszaken.
Op 3 mei 2024 maakte de Vlaamse Regering dan ook een besluit dat een machtiging inhoudt aan de lokale overheden om de impact van uitbraken van bacterievuur zo beperkt mogelijk te houden, meer specifiek omtrent het nemen van preventieve maatregelen tegen de verspreiding van bacterievuur en om die te handhaven met behoud van de toepassing van de van kracht zijnde vigerende regelgeving. Artikel 2 voorziet in de machtiging aan de lokale overheden om preventieve maatregelen tegen de verspreiding van bacterievuur te nemen en deze te handhaven.
Dit project beoogt de ontwikkeling en lancering van een mobiele applicatie die het proces van bacterievuurbestrijding inzichtelijker, efficiënter en traceerbaar maakt. Dit initiatief is ontstaan uit overleg met diverse stakeholders, waar het belang van een duidelijker en beter gecoördineerd meldings- en opvolgingsproces voor bacterievuur sterk naar voren kwam. De huidige situatie, gekenmerkt door onduidelijkheden en gebrekkige communicatie tussen stakeholders (zoals telers, overheden en andere betrokkenen), leidt vaak tot irritatie, onbegrip en discussies. De app biedt een oplossing door een centraal platform te creëren waar alle betrokken partijen hun informatie kunnen delen en het volledige proces kunnen opvolgen.
De applicatie zal gratis zowel beschikbaar zijn voor smartphones (Android en iOS), i-pad en computer en wordt beheerd door pcfruit. Alle data die in de app verzameld wordt, zal in lijn zijn met de geldende privacywetgeving.
De app heeft als doel om:
- Het meldingsproces van bacterievuur eenvoudiger te maken voor telers maar ook voor derden (landschapsbeheerders, …). De melders, de bacterievuurmeldpunten en alle betrokken bij het proces worden via de app automatisch gecontacteerd, krijgen de correcte informatie onmiddellijk beschikbaar en worden geleid door het proces dat beschreven wordt in de ‘leidraad voor de beheersing van bacterievuur’, een opdracht van de Vlaamse Overheid toegekend aan pcfruit.
- De opvolging van de meldingen en de bestrijdingsstatus inzichtelijk en traceerbaar te maken en dit zowel voor bestaande bacterievuurmeldpunten als voor de melder, vaak een fruitteler.
- Door een efficiënter en transparant proces de beheersing van bacterievuur erg performant te maken in de belangrijkste fruitteeltgebieden van Vlaanderen maar tegelijk ter beschikking te stellen voor gans Vlaanderen.
- Frustraties bij fruittelers versus de lokale overheden te verminderen en discussies tussen andere landschaps- of groenbeheerders en fruittelers te vermijden door een helder, effectief en eenvoudig te volgen proces.
- We geloven dat een performante beheersing via een transparant proces veel discussies tussen fruittelers en overheden of tussen fruittelers en andere landschapsactoren kan vermijden. Niemand heeft baat bij zieke bomen of struiken. De mogelijkheid om snel in te grijpen zal ook de algehele infectiedruk van bacterievuur waarschijnlijk doen afnemen.
Scherpenheuvel-Zichem, Rotselaar, Lubbeek, Holsbeek, Begijnendijk, Hoegaarden, Tremelo, Linter, Diest, Boutersem, Aarschot, Tienen, Bierbeek, Kortenaken, Geetbets, Landen, Glabbeek, Zoutleeuw, Bekkevoort, Tielt-Winge
Provincieplein 1
3010 Leuven
België