Leopoldsburg werkt al een aantal jaren aan het versterken van haar identiteit om haar bewoners een vertrouwde thuis te geven en meer bezoekers aan te trekken die de lokale economie ondersteunen. Door het dambordpatroon van Leopoldsburg is het niet eenvoudig om centraliteit en identiteit te creëren in de dorpskern. Het is de ambitie van Leopoldsburg om aan een belevingsvolle groene as te bouwen die loopt van het station van Leopoldsburg, langs de handelskern, de omgeving van de kerk tot aan het museum Liberation Garden. In dit gebied wil het beleving en bedrijvigheid versterken. De kerkomgeving vormt hier vandaag het zwakste punt van deze beoogde belevingsas. Dit project zet daarom specifiek in op het versterken van de kerkomgeving. Door de recente ontwikkelingen rondom de kerk van Leopoldsburg met service flats, een woonzorgcentrum, een cultureel centrum en het Liberation Garden Museum, is het zwaartepunt van de kern richting de kerkomgeving verschoven. Deze kerkomgeving is vandaag één saaie en nog sterk verharde omgeving die het ontbreekt aan identiteit, maar is ook nog geen veilige omgeving voor beleving omdat het verkeer hier ook nog door het gebied kan rijden. Leopoldsburg wil door een sterk participatief traject een nieuw verhaal voor het gebied schrijven. De opzet is om het gebied van bijna 3 ha om te vormen van een “non-plaats” zonder bestemming tot een centrale belevingszone waar verschillende doelgroepen terecht kunnen in de tuinen van Compagnie. De naam verwijst enerzijds naar is een legeronderdeel van 100 tot 150 manschappen, maar verwijst ook naar gezelschap, samenwerking en aanhang waarnaar inwoners verlangen. Om dit te realiseren is het verplaatsen van de huidige parking van het CultuurCentrum en de kerkomgeving noodzakelijk. Vandaag doorsnijden wegenis en parkings het gebied en zorgen voor een onveilige situatie voor het gebruik door zwakke weggebruikers. Door de parking te verplaatsen naar de Merkemlaan, komt een heel gebied vrij waar men kan ontharden en aan kernversterking kan doen door verschillende belevingszones te creëren die de burgers kan samenbrengen.
Het doel is om via een brede én diepe participatie een gebied te creëren waarin verschillende doelgroepen terecht kunnen. Een brede participatie richt zich op alle inwoners en gebruikers, terwijl een diepe participatie zich richt op de moeilijker te bereiken doelgroepen. Deze moeilijker te bereiken doelgroepen zijn de ouderen en jongeren. De ouderen zijn verbonden met de naburige voorzieningen zoals het woonzorgcentrum, de serviceflats en gebruikers van het naburige dienstencentrum. De jongeren zijn hangjongeren die het vandaag aan een plaats in Leopoldsburg ontbreken en overal worden weggestuurd. Hier vormt de jeugddienst en straathoekwerken een belangrijke rol om specifiek voor hen een traject op te zetten zodat zij zeker een ruimte vinden waar ze zich thuis voelen. Voor de naburige handelaars is er reeds een eigen traject opgezet. Het creëren van verschillende belevingsruimtes gaat samen met het verhogen van de landschapskwaliteit en biodiversiteit in het gebied. Door de grootte van het gebied (2,8 ha) is het immers nodig om hier meer leesbaarheid in te brengen door te compartimenteren met biodiverse natuur en reliëf.
Een tweede problematiek is de algemene doorwaadbaarheid van het gebied. Zo ontbreekt het gebied wandelpaden waardoor ouderen of gezinnen met een kinderwagen het gebied niet kunnen doorkruisen. De petanquebaan die o.a. gericht is op de ouderen wordt vandaag nauwelijks gebruikt door gebrek aan bereikbaarheid en zitcomfort (geen zitbanken met leuning) voor de doelgroep. De speeltuin is vandaag rondomrond omgeven door wegenis die toegankelijk is voor auto’s wat het gebied onveilig maakt voor kinderen en geen uitstraling heeft. Het hoge hekwerk rondom de speeltuin beschermt vandaag tegen het verkeer, maar werpt ook een visuele barrière op. Voor de ouders van kinderen is er geen gezellig terras of andere in de buurt, wat de verblijfstijd beperkt. Door de speeltuin in verbinding te brengen met het cultuurcentrum waar ook een horecazaak en terras is, kan men de algemene verblijfskwaliteit sterk verhogen voor ouders met kinderen.
De buurt ontbreekt het daarenboven aan faciliteiten om evenementen te organiseren. Wanneer vandaag een evenement in het gebied wordt georganiseerd moet men stroomgroepen aanbrengen, wat een kostelijke en milieonvriendelijke oplossing is. Door in het gebied ook 2 evenementenkasten en een luifel te voorzien zal een stroomgroep en tenten niet meer nodig zijn bij evenementen, wat de drempel verlaagt om meer evenementen hier te organiseren.
De luifel kan daarenboven ook dienstdoen als picnicplek voor het Liberation Garden museum. Vandaag is er immers geen naburige picnicplek om scholengroepen te ontvangen. Het speelfort, dat reeds voorzien wordt dankzij een project van Vlaio, krijgt zo ook een flankerend gedeelte om de omliggende verblijfskwaliteit te versterken.
Ambitie project
De ambitie van Leopoldsburg is om van deze "non-plaats" een centrale plek te maken voor verschillende doelgroepen. Het zet hierbij specifiek in op het versterken van de sociale inclusie voor ouderen, jongeren, gezinnen met kinderen, maar heeft ook aandacht voor het algemene draagvlak. Er zullen verschillende belevingszones voor verschillende doelgroepen ontwikkeld worden om een breed scala aan activiteiten te faciliteren zodat deze plaats een nieuwe referentiepunt wordt in de kern om naartoe te trekken.
De doelstellingen van het project "De Tuinen van Compagnie" richten zich op de transformatie van de kerkomgeving tot een levendige en inclusieve ontmoetingsplek voor de kern van Leopoldsburg. Het project heeft als doel om verschillende doelgroepen te betrekken en de sociale cohesie, toegankelijkheid en ecologische waarde van het gebied te versterken. Hieronder zijn de belangrijkste doelstellingen en beoogde resultaten samengevat:
- Versterken van de sociale inclusie: Het project streeft ernaar om een omgeving te creëren waar verschillende doelgroepen, zoals ouderen, jongeren, gezinnen met kinderen, bewoners van de serviceflats, en bezoekers van het cultuurcentrum en Liberation Garden, zich welkom en betrokken voelen. Door belevingszones te ontwikkelen die aansluiten bij de behoeften van deze doelgroepen, wil de gemeente de sociale interactie binnen de gemeenschap vergroten. Het doel is om meer inwoners van Leopoldsburg naar buiten te laten komen en deel te laten nemen aan activiteiten in het gebied.
- Verbeteren van de toegankelijkheid en veiligheid: Een belangrijk doel is het vergroten van de toegankelijkheid voor mensen met beperkte mobiliteit, zoals ouderen, gezinnen met een kinderwagen en mensen met een handicap. Dit wordt bereikt door het aanleggen van nieuwe halfverharde wandelpaden die het gebied toegankelijk maken voor iedereen. De verplaatsing van de parkeerplaatsen naar de rand van het gebied draagt bij aan de veiligheid van zwakke weggebruikers, zoals kinderen en ouderen, die hierdoor vrij en veilig kunnen bewegen.
- Vergroenen en verhogen van de biodiversiteit: Het project heeft als doel de landschapskwaliteit en biodiversiteit in de kern van Leopoldsburg te verbeteren. Door het ontharden van de verharding rondom de kerk en het aanplanten van inheemse planten en bloemenweides wordt een biodiverse omgeving gecreëerd. De aanleg van wadi’s en groene afscheidingen draagt bij aan klimaatadaptatie, waterbeheer en het verlagen van de worteldruk van de hoogstammige bomen. Dit verhoogt de ecologische waarde van het gebied en maakt het aantrekkelijker voor zowel bewoners als bezoekers.
- Creëren van een centrale belevingsplek: Door de kerkomgeving te transformeren van een functionele maar onaantrekkelijke “non-plaats” naar een levendige ontmoetingsplek wil het project een nieuwe centrale referentie creëren in het hart van Leopoldsburg. Deze plek zal verschillende activiteiten faciliteren en de verblijfsduur van bezoekers verlengen, waardoor het een levendig onderdeel van de dorpskern wordt. Het toevoegen van speelelementen zoals de wadi met stapstenen en de smaakroute zorgt voor een interactieve en speelse omgeving.
- Faciliteren van evenementen en activiteiten: Een belangrijke doelstelling is het verlagen van de drempel om evenementen en activiteiten te organiseren in de kerkomgeving. Door de bouw van een multifunctionele luifel, die zowel dienstdoet als overdekte picknickplek als evenementruimte, en de installatie van elektriciteitskasten met CEE-aansluitingen, kunnen evenementen worden georganiseerd zonder gebruik te hoeven maken van externe stroomvoorzieningen. Dit maakt het gebied aantrekkelijker voor culturele en sociale evenementen, wat bijdraagt aan een levendige dorpskern.
- Vergroten van de betrokkenheid door participatie: Het project wil een breed en diep participatietraject opzetten om de input van bewoners, ondernemers, ouderen, jongeren en bezoekers te integreren in het ontwerp- en beslissingsproces. Het betrekken van de lokale gemeenschap in dit traject is essentieel om een breed draagvlak te creëren en ervoor te zorgen dat het project aansluit bij de behoeften van de gebruikers. Dit participatieproces zal bijdragen aan het duurzaam gebruik van dit gebied op lange termijn.
- Bevorderen van actieve buitenactiviteiten: Het stimuleren van buitenactiviteiten voor zowel jongeren als ouderen is een belangrijke doelstelling. De ontwikkeling van een urban fitness, strategisch geplaatste banken met leuningen, en een petanquebaan, samen met het reeds voorzien speelfort (niet in deze subsidie) dragen bij aan het bevorderen van een actieve levensstijl en het vergroten van de verblijfsduur in het gebied. Deze initiatieven moedigen ouderen aan om meer tijd buiten door te brengen en bevorderen onderlinge sociale interactie.
- Verhogen van de verblijfsduur: Een van de doelstellingen van het project is om de verblijfsduur van bezoekers in het gebied te verlengen. Dit wordt bereikt door het creëren van aantrekkelijke belevingszones en voorzieningen zoals de smaakroute, de luifel voor picknicks en evenementen, en de verbeterde speelelementen. Door het gebied aantrekkelijker en interactiever te maken, verwacht de gemeente dat mensen langer zullen verblijven en het gebied vaker zullen bezoeken.
De transformatie zal leiden tot een gebied dat niet alleen functioneel, maar ook aantrekkelijk is voor alle doelgroepen, met voldoende ruimte voor recreatie, sociale interactie en evenementen.
Leopoldsburg
Universiteitslaan 1
3500 Hasselt
België