Het project ‘Dorpsversterking door groen-blauwe beleving – Groen-blauwe beleving door dorpsversterking’ wil de rol van de niet bebouwde ruimte in onze dorpen op het vlak van klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid en sociale cohesie verder exploreren. Met dit project reiken we uiteindelijk publieke en private initiatiefnemers handvaten aan om dit te doen en tonen we hoe het moet.
AR-TUR is een Vlaams gesubsidieerde organisatie met haar roots in de Kempen, die kwaliteitsvolle projecten ontwikkelt om architectuur en in meer brede zin de ruimtelijke omgeving kwalitatief en toekomstbestendig in te richten. Met haar Toolbox Dorpse Architectuur heeft ze hoge ogen gegooid in gans Vlaanderen en Nederland. Via casusgemeentes Malle en Olen werd een praktisch toepasbaar werkmodel uitgewerkt in de vorm van een boek, een tentoonstelling, werksessies met een dialoogtool en zelfs een doe-het-zelf-kit.
We bouwen voort op het succes van de Toolbox Dorpse Architectuur die initiatiefnemers en lokale besturen handvaten aanreikt om bouwprojecten op maat van ieder dorp te ontwikkelen. Waar de Toolbox Dorpse Architectuur inzet op de gebouwen, blijven er nog kansen liggen in de onbebouwde ruimte: tuinen, plantsoenen, straten, pleinen en parken. Ook die verdient de nodige aandacht, zeker in relatie tot maatschappelijke urgenties als de klimaatverandering, de vergrijzing en vereenzaming enz. De verblijfskwaliteit en de open ruimte in en rond onze dorpen dreigt immers te verdwijnen door de voortschrijdende appartementisering en het voortrollen van de verkavelingsmachine. Ondertussen zorgt ook de klimaatverandering voor kopzorgen. In Vlaanderen moeten steden en dorpen zich wapenen tegen het zogenaamde hitte-eilandeffect en ruimte bieden aan groen en water, willen ze leefbare woonomgevingen blijven.
Dit kan niet alleen door onthardings- en vergroeningsstrategieën in de publieke ruimte en door het ontharden van privétuinen. Dit kan worden gecombineerd met nieuwe vormen van collectief beheer of door vernieuwende woontypologieën waarbij compacter wonen wordt gecompenseerd met kwalitatieve gedeelde groenruimtes met hoge bomen, met ruimte voor water en biodiversiteit.
Het project ‘Dorpsversterking door groen-blauwe beleving – Groen-blauwe beleving door dorpsversterking’ wil de rol van de niet bebouwde ruimte in onze dorpen op het vlak van klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid en sociale cohesie verder exploreren.
Met dit project reiken we uiteindelijk publieke en private initiatiefnemers handvaten aan om dit doen (door middel van een Toolbox Dorpse Landschappen (werktitel)) en tonen we hoe het moet (door middel van zowel werksessies en goede voorbeelden als tonen hoe een en ander in de realiteit kan worden verwezenlijkt, met reële impact op het terrein). We bouwen voort op het succes van de Toolbox Dorpse Architectuur die initiatiefnemers en lokale besturen handvaten aanreikt om bouwprojecten op maat van ieder dorp te ontwikkelen.
Waar de Toolbox Dorpse Architectuur inzet op de gebouwen, zetten we in dit project in op de onbebouwde ruimte van private en collectieve tuinen, plantsoenen, straten, pleinen. Ook die verdient de nodige aandacht, zeker in relatie tot maatschappelijke urgenties als de klimaatverandering, de vergrijzing en vereenzaming enz.
Beoogde resultaten:
- Samenstelling Toolbox Dorpse Landschappen (werktitel), bestaande uit: (1) een boek met een ruime selectie van inspirerende voorbeelden van groen-blauwe projecten (in dorpen in Vlaanderen) en met handvaten voor het voeren van een goed ontstaansproces; (2) een uitbreiding van de dialoogtool Dorpse architectuur met groen-blauwe strategieën; en (3) uitbreiding van de werkposters
- Sensibilisering van dorpsbewoners met werksessies en lokale presentatie Toolbox Dorpse Landschappen
- Toepassing met advies en beplanting in minstens 2 concrete projecten in Wortel + communicatiepaneel
- Verspreiding geïntegreerde Toolbox, zijnde de bestaande Toolbox Dorpse Architectuur in combinatie met de nieuwe Toolbox Dorpse Landschappen - in andere dorpen in provincie Antwerpen (minstens 2 werksessies)
Opmerking: De toepassing in Wortel is hier in feite op te vatten als een testcase. De impact van de realisaties op private gronden binnen de projectperiode is veeleer beperkt te noemen in het licht van de grotere klimaatuitdagingen.
De grote impact zit hem veeleer in het rimpeleffect van de Toolbox op langere termijn dan in de concrete realisaties binnen dit project. De Toolbox Dorpse Architectuur heeft bewezen dat het spreken van eenzelfde taal over dorpse omgevingskwaliteit van groot belang is bij het bekomen van een mentaliteitswijziging.
We kiezen er daarom voor om budgettair meer in te zetten op het sensibiliseren via werksessies en de productie en verspreiding van de Toolbox dan op het financieren van de beplantingen privédomein.
Wortel
Rurant vzw, Hooibeeksedijk 1
2440 Geel
België