Enerzijds staat ‘Landbouw’ ingeschreven in de nieuwe minimumdoelen, die onze minister van Onderwijs Zuhal Demir liet opmaken. Echter leerkrachten hebben zelf niet meer de kennis om deze leerstof over te breng. Zo zal, indien we niet zorgen voor een degelijk aanbod, de kennis en waardering voor de landbouwsector en verbondenheid met de streek nog verzwakken.
Anderzijds juicht minister van Landbouw Jo Brouns investeringen in educatie toe en ziet ze als een belangrijke hefboom om de kloof tussen boer en burger te verkleinen, want wie is de beste ambassadeur van de landbouwsector? Vanuit de landbouwers is de vraag hoog, naar extra materialen, vernieuwde input en nieuwe insteken om hun authentieke verhaal op een originele manier bij de bevolking te brengen en hierin blijvend ondersteund te worden.
Er is met andere woorden een nood, vanuit de politiek, vanuit de lokale bevolking en vanuit de landbouwer in de regio om samen aan de slag te gaan en een nieuw haalbaar concept uit te werken dat haalbaar is voor alle partijen.
Dit project is een pilootproject waarbij we een nieuw concept willen uittesten, verbeteren en op punt willen stellen, zodat we educatie -als nevenactiviteiten van de professionele landbouw- een boost kunnen geven in de regio. Het is een voorbeeld en hefboom voor een verdere professionalisering in de regio. Dit pilootproject omvat de uitbouw van educatieve trajecten vanuit de landbouwsector voor scholen, gericht op de systematische en methodische benadering van problemen. Een traject bestaat uit introductielessen door de landbouwer in de klas, uitgewerkte klasactiviteiten ‘onderzoekend en ontwerpend leren’ voor de leerkrachten en een bekwaamheidsverbetering van bedrijfsbezoeken.
BUTTOM-UP ONTWIKKELING EN SAMENWERKING: Zuidoost-Limburgse landbouwers zullen meermaals in de projectperiode (cfr stuurgroep) aan de tafel gebracht worden met leerkrachten om het concept van de trajecten 'Fantastisch Boeren' (landbouwer in de klas > klasactiviteit 'probleemoplossend denken' door de leerkracht > bedrijfsbezoek) te optimaliseren en het proces te bewaken en bij te sturen. Ze zullen de kans krijgen om samen onderwerpen te bepalen, hieraan onderwijsdoelen te koppelen, timing te bepalen en invulling te geven aan het concept vanuit hun eigen expertise en mogelijkheden.
CO-TEACHER ‘LANDBOUW’ VOOR DE KLAS: De Zuidoost-Limburgse landbouwers worden gevormd en gecoacht om hun een gastles (of workshop) in de klas op ervaringsgericht wijze te brengen, hun bedrijf voor te stellen aan de kinderen en jongeren van de derde graad lager onderwijs en de eerste graad secundair onderwijs. Deze introductie van het landbouwbedrijf en de landbouwsector is niet evident voor de landbouwer. Haar/zijn didactisch materiaal is namelijk zijn/haar bedrijf. We voorzien de landbouwers daarom niet enkel in didactische coaching, maar leveren bestaande en ontwikkelen nieuwe didactische materialen, die de interactie met leerlingen verhogen.
De klasactiviteit zal steeds eindigen met een uitdaging waarmee de landbouwer kampt op het bedrijf. Dit probleem kan te maken hebben met klimaat, droogte, water, biodiversiteit, leefmilieu en/of energie, maar ook met marketing en toerisme (bijv. het vermarkten van een hoeveproduct of het aantrekken van bezoekers). De landbouwer heeft namelijk uitdagingen op het vlak van dierlijke emissie, energieverbruik, gewasbescherming, dierenwelzijn, rendabiliteit, communicatie, … Hier kan ook ingespeeld worden op de actualiteit.
LEERLINGEN ZOEKEN STEMMIGE OPLOSSINGEN: Nadat de landbouwer het probleem heeft geschetst, gaan leerlingen samen met hun leerkracht aan de slag met de onderzoeksvraag. Ze ontwerpen, onderzoeken en fantaseren wetenschappelijke (S), technologische (T), ingenieuze (E), rekenkundige (M) en marketing-oplossingen voor de landbouwer. Ze komen vast tot fantasierijkere oplossingen dan luchtwassers, robotwieders, reststromen, slim koolstofbeheer, waterbekkens, precisielandbouw, bestaande communicatiekanalen, …
Kinderen en jongeren zelf laten nadenken over oplossingen zorgt ervoor dat ze zich moeten verdiepen in de problematiek en sector, hetgeen hen competenter maakt. Samen met autonoom denken en een nauwere band met de sector, groeit de motivatie voor de rest van het traject.
We voorzien de leerkracht van een handleiding met de nodige achtergrondinformatie en een stappenplan om de leerlingen hierin te begeleiden, vanzelfsprekend gekoppeld aan de minimumdoelen.
INTERVISIE OP HET LANDBOUWBEDRIJF: Na dit probleemoplossend leermoment in de klas, gaan kinderen op bezoek op het bedrijf van de landbouwer om de haalbaarheid van hun oplossingen voor te leggen aan de landbouwer en hun klasgenoten. Ze doen dit aan de hand van een uitleg, een schets, een collage, … Onder leiding van de landbouwer en de leerkracht, in intervisie met klasgenoten, toetsen ze hun oplossing aan de realiteit. De landbouwer haalt de pro’s en contra’s aan van de oplossing en eindigt met de eigen oplossing of die landbouwexperts hem/haar voorstelde.
Dit is een volledig nieuwe manier van groepen ontvangen op het bedrijf, waar landbouwers weinig ervaring mee hebben. We voorzien in coaching van de landbouwer om dit intervisiemoment te begeleiden en te organiseren als nieuwe vorm van bedrijfsbezoek en ontwikkelen didactische materialen om bestaande (ingewikkelde) innovaties behapbaar te maken en te visualiseren voor leerlingen tussen 10 en 14 jaar.
TESTEN EN INSTALLEREN: Het traject (gastles > klasactiviteit > bedrijfsbezoek) wordt gedurende de projectperiode twee maal doorlopen. Zo krijgen landbouwers en wijzelf de kans om om materiaal, aanpak, communicatie, ... uit te testen en op basis van de feedback te installeren en te bestendigen vooraleer we alles samenbrengen en 'Fantastisch Boeren' als traject 'probleemoplossend denken' finaal aanbieden aan alle scholen in de regio en daarbuiten.
WEBSITE: Finaal zullen de drie trajectfases die de klasgroep met de ‘fantastische boer’ doorlopen (gastles > klasactiviteit > bedrijfsbezoek) voor 10 landbouwers/locaties worden gebundeld op een webpagina, die beschikbaar is en (ook post-project) zal gepromoot worden naar de Zuidoost-Limburgs scholen, zodat het ontwikkelde aanbod breed toegankelijk wordt en blijft. We voorzien de grafische en technische ontwikkeling van een gebruiksvriendelijk webpagina.
Via dit project kunnen we landbouweducatie sterker uitbouwen als nevenactiviteit binnen de professionele landbouw hetgeen nieuwe toekomstperspectieven bieden voor (jonge) landbouwers.
We werken daarnaast aan:
- het tegengaan van vervreemding tussen de landbouwer als producent van voeding en de consument door kennisdessiminatie te versterken in de regio;
- het verduidelijken van de link tussen landbouw en -natuur, milieubescherming, biodiversiteit en klimaat;
- het bevorderen van een slimme, concurrerende, veerkrachtige en gediversifieerde landbouwsector door professionalisering van de landbouw en het vermarkten van educatief aanbod;
- het versterking van de sociaal-economische structuur van de plattelandsgebieden;
- het vesterker van streekgevoel, verbondenheid en fierheid tussen bewoners;
- het verbeteren van het imago van land- en tuinbouw.
'STEM-educatie op de boerderij (STEM: science, technology, engineering en mathematics)' en 'projecten rond de beleving van het landschap voor inwoners en recreanten' zijn acties die specifiek in het LOS worden vermeld.
Bilzen, Borgloon, Herstappe, Hoerselt, Kortessem, Riemst, Tongeren, Voeren
Universiteitslaan 1
3500 Hasselt
België