Op een geïnformeerde, experimentele en gedragen manier zullen beoogde resultaten bereikt worden. Hiervoor wordt aanpak in 3 werkpakketten gehanteerd:
- Werkpakket 1. Opzetten van een nieuwe lokale keten (theorie)
1.1 Verkennen van de noodzakelijkheden van de lokale keten (schakels) ‘van graan tot brood’: In dit deel zal bekeken worden wat allemaal nodig is bij de individuele verschillende schakels (telen, malen, verwerken) inzake kennis, infrastructuur, wetgeving, ...), én wat nodig is om tot een keten te komen.
1.2 Onderzoeken van een samenwerkingsmodel binnen de lokale keten: Bekeken zal worden hoe de individuele verschillende schakels (biolandbouwer, molenaar, bakkers) tot een haalbare samenwerking kunnen overgaan doormiddel van een op te stellen overeenkomst (inzake het organisatorische, het financieel-economische, ...).
1.3 Educated guess inzake de operationalisering: op basis van bestaande ervaringen (soortgelijke projecten) kennis en informatie, zal een volledig draaiboek worden opgesteld van de nieuwe lokale korte keten. - Werkpakket 2: Experimenteren met de nieuwe lokale keten (op basis van het opgestelde draaiboek) in 2 experimenteerrondes (2026-2027 en 2027-2028)
2.1 Teelt van het lokale graan: onderzoek bodemgesteldheid (gezondheid, verbetering, regeneratie, monitoring), onderzoek gepaste granen (zaaizaadselectie oa ifv robuustheid), onderzoek wisselwerking biodiversiteit / akkerfauna, ecologisch beheer en oogst, balans technologie/ambacht, …
2.2 Oogsten van het lokale graan: met aandacht voor balans tussen technologie en ambacht (in wisselwerking met werkpakket 3)
2.3 Opslag en transport van het geoogste graan: In dit deel wordt onderzocht hoe het geoogste graan bewaard en getransporteerd kan worden, en dat op zodanige manier dat de infrastructuur mobiel is en dus breed inzetbaar (ook door andere biolandbouwers, als coöperatief eigenaarschap). Via bevraging zal het eisenpakket voor deze infrastructuur bepaald worden, waarna het ontworpen en gebouwd zal worden. Bijkomend zal deze mobiele infrastructuur zodanig ontworpen en gebouwd worden dat deze tevens inzetbaar is als communicatie- / demowagen 'on tour' voor dit LEADER-project.
2.4 Verwerking van het lokale graan tot meel (bij 3 windmolens): voorwaarden op technisch vlak, wetgevend vlak (met oa vergunning door FAVV), praktisch vlak, …
2.5 Opslag en transport/distributie van het meel: zie 2.3, met bijkomend een verdeling van het meel op een duurzame manier met bakfiets en elektrische deelwagen, naar de betrokken bakkers maar ook naar boerderijwinkels en buurthuizen.
2.6 Toepassing van het meel tot Kempens brood (door 3 bakkers) tot nieuwe broodsoorten - Werkpakket 3: Draagvlakcreatie en verduurzaming
3.1 Publiekswerking: demonstreren en ervaren van aspecten van de (experimentele) keten
ketensamenwerking in concrete publieke events zoals workshops en demodagen (ploegen, oogsten, dorsen, transporteren, malen, opslaan, bakken, ... ). We werken vijf workshops uit die de verschillende stappen in het proces van telen tot bakken belichten. Elke workshop bestaat uit een theoretisch deel en een praktisch deel en is gericht op actoren die al dan niet op een professionele manier met een welbepaald segment van het teelt- , verwerkings- en/.of bakproces bezig zijn. We organiseren twee meedoe-dagen voor lokale scholen en dit in combinatie met de uitwerking van een educatief pakket dat scholen zelfstandig kunnen gebruiken én dat we tijdens de doe-dagen ook zelf als leidraad zullen nemen. We organiseren een feestelijk slotevent voor een zo breed mogelijk publiek en stellen de uitgebouwde korte keten en de betrokken actoren voor via een publiekslezing. Via een geleide wandeling worden de aanwezigen letterlijk en figuurlijk doorheen de keten van graan tot brood geleid door de (co-)promotoren en wordt er een feestelijke receptie aangeboden (uiteraard met lokaal brood op de plank)
3.2 Communicatie en educatie: events, artikels, brochure, meedoe-dagen voor scholen, ... We promoten het onderzoeksmatige en publieksgerichte luik van dit project via sociale media (van alle copromotoren en partners), via lokale en nationale persartikels en via de uitwerking van een podcast die we via diverse mediakanalen kunnen verspreiden. Een brochure op maat van kinderen derde graad zullen de eerder vermelde doe-dagen verduurzamen en bestendigen.
Thema: Innovatieve en duurzame lokale landbouwproductie en -afzet, en valorisatie van biomassaresten
Doelstelling: D2 – Verduurzamen en uitbouwen van korte keten
Actie: A1 – Stimuleren van samenwerking tussen verschillende korte keten-producenten in het gebied rond collectieve communicatie en/of afzet; A2 – Begeleiden en vormen van (nieuwe) korte keten-producenten in het gebied.
De doelstelling en opzet van dit project 'Gebodemd Brood', is gegroeid vanuit de dialoog met verschillende lokale actoren: bakkers, (wind-) molenaars, en een biolandbouwer. Bakkers gaven aan dat ze terug meer met lokaal meel aan de slag willen gaan, en molenaars zijn zoekende naar lokaal geteeld graan. Zowel bakkers als molenaars dienen momenteel hun grondstoffen af te nemen van grote industriële spelers, of uit andere regio's (vb. Wallonië) aan te kopen. Het lokale, het 'gebodemde', het duurzame ontbreekt dus duidelijk in de keten van graan tot brood.
Zowel bakkers als molenaars hebben dus nood aan een lokale (basis-)grondstof: meel/graan. Biolandbouwer Ferme NeElke heeft deze nood opgevangen en wenst, mede vanuit de wil tot verbreding van zijn activiteiten, het telen van lokale granen op te starten. Vanuit zijn visie en benadering als biolandbouwer zal dit in sterke wisselwerking met de natuur zijn, met aandacht voor een verhoogde biodiversiteit en akkerfauna, en met een actieve betrokkenheid van een breed lokaal publiek.
Het project 'Gebodemd Brood' wil de noodzakelijke ondersteuning bieden aan het opzetten, versterken en verduurzamen van:
- de deelaspecten van de keten, de aparte schakels (het telen van oude graansoorten door een biolandbouwer; het vermalen van de granen door een molenaar; en het toepassen van het meel door 3 bakkers);
- de gehele ketensamenwerking tussen biolandbouwer, molenaar en bakkers (onderlinge praktische afspraken, verdienmodel, etc.);
- de bewustwording bij het brede publiek over de lokale keten ten einde het verkrijgen van een duurzame afzetmarkt van deze lokale keten (publiekswerking), en voor de sensibilisering naar een meer gebodemd (lokaal verankerd) leven.
De resultaten van het project 'Gebodemd Brood' zullen zijn:
- Know-how en ervaring aangaande de (hernieuwde) lokale grondstof (graan/meel), rekening houdende met voorschriften allerhande (biolabel, FAVV, ...) met een versterking en uitbreiding van de activiteiten van de bestaande spelers (biolandbouwer, molenaar, bakkers);
- Een samenwerkingsmodel van de keten 'van graan tot brood', met taken, verantwoordelijkheid, financiële afspraken, etc, zodat lale spelers (biolandbouwer, molenaar, bakkers) binnen een sterk en duurzaam netwerk kunnen werken;
- Een getoetste operationele lokale keten 'van graan tot brood', met lessons learned zodat een duurzame ketensamenwerking mogelijk is en deze als inspiratie voor andere initiatieven kan dienen;
- Kennisdeling en sensibilisering van een breed publiek. Actoren die professioneel betrokken zijn bij één van de stappen in de keten van graan tot brood worden worden via lezingen en workshops ondersteund in kennisvergaring en het uitbouwen van een professioneel netwerk. De uitwerking van een toegankelijke, wervende podcast en brochure zal een breder publiek (met uitdrukkelijke focus kinderen lagere school) bekend maken met het belang van een lokale keten en de ambachten/technieken die in de uit te bouwen lokale keten verweven zitten.
- Communicatie en educatie: via sociale media, brochure en een educatief pakket zal er actief gewerkt worden aan de creatie van een sociaal draagvlak voor een lokale keten.
- Echt Kempens brood bij de bakker!
Malle, Brecht, Zoersel
Rurant vzw, Hooibeeksedijk 1
2440 Geel
België