Goe Beheerd?!

Meer en meer krijgen we de vraag van landbouwers, inwoners, verenigingen en lokale besturen om meer dan enkel advies te geven over de botanische graslanden, bermen, dreven, bossen, KLE’s enz. Waar tot op heden steeds de focus op inrichting lag, wordt er steeds meer gevraagd naar ondersteuning in zowel advies als beheer van deze elementen in het buitengebied. Met ‘Goe Beheerd?!’ bundelen Regionaal Landschap Houtland & Polders (RLHP) en de Bosgroep Houtland (BGHL) hun krachten om het ecologisch onderhoud en beheer van het buitengebied in Noord-West-Vlaanderen voor iedereen gecoördineerd, betaalbaarder en efficiënter te maken. Zowel de RL’s als de Bosgroepen zijn zo goed als Vlaams dekkend actief. Een structurele samenwerking tussen beide vzw’s is voor zowel West-Vlaanderen als Vlaanderen uniek.
Centraal in het project staat de (verdere) uitbouw van de LOB-werking (Loket Onderhoud Buitengebied). Tot op vandaag staat LOB in Noord-West-Vlaanderen maar gering op de kaart.

1. Via groenjobs worden o.a. de gemeenten ondersteund in groenbeheer en
2. Goed Geknot verbindt knotboomeigenaars met knotters in ruil voor het geknotte hout.
3. Het Bosloket Openbare Besturen biedt een dienstverlening aan gemeenten i.v.m. technisch bosbeheer en bosuitbreiding.
4. Privéboseigenaars kunnen reeds voor een aantal beheerwerken ondersteund worden door de Bosgroep.
   Elk Regionaal Landschap werkt op basis van hun capaciteit en de vraag in de regio aan een eigen invulling van de LOB-werking. Door samen ‘Goe Beheerd?!’ vorm te geven, geven we de inwoners en lokale besturen van Noord-West-Vlaanderen één alomvattend platform voor een groot gamma aan beheerwerken, iets dat tot op heden beperkt en versnipperd aanwezig was. Via LEADER willen we doorheen de 3 jaar van het project de LOB uitwerken in Noord-West-Vlaanderen, zodat deze kan opgenomen worden in de standaard werking van het RLHP, zodat naast inrichting ook een antwoord kan geboden worden op beheer. Een deel van de tijd die nu wordt geïnvesteerd in het uitwerken van de gebiedsgerichte visie, methoden, monitoring en administratie zullen minder tijdsintensief worden, wanneer er een goed werkend platform is ontwikkeld. Na dit project kan deze methode ook overgedragen worden naar andere RL’s en Bosgroepen van Vlaanderen.
   Via dit nieuw loket (webpagina) kunnen inwoners, landbouwers, boseigenaars, gemeenten/steden en verenigingen intekenen op raamcontracten die door RLHP en BGHL op de markt worden gezet. De webpagina wordt opgesteld onder een bestaande URL waarbij uitleg van het project én de verschillende beheerwerken opgesomd staan, samen met een intekenmodule. Aan de hand van allerhande communicatiemiddelen wordt de webpagina gepromoot en wordt een overzicht gegenereerd van alle nieuw aangeboden beheerwerken die via dit project worden aangeboden. Vanaf de goedkeuring van het project wordt hieraan gewerkt om de webpagina operationeel te krijgen op hetzelfde moment van de gegunde raamcontracten. Op die manier kunnen de beheerwerkzaamheden, waar al jaren vraag en nood aan is, al vanaf het eerste jaar uitgevoerd kunnen worden.
   Dankzij deze gezamenlijke aanpak kunnen beheerwerken – zoals botanisch graslandbeheer, bestrijding van exoten, onderhoud bosverjonging, snoeien van bomen, etc– correct, voordelig en professioneel uitgevoerd worden. Een eigenaar van een klein perceel vindt op vandaag moeilijk de weg naar een bedrijf die beheerwerken kan en wil uitvoeren. Door vanuit RLHP en BGHL alle ingeschreven percelen te bundelen en te coördineren, genieten alle actoren van het buitengebied van het klantenvoordeel uit raamcontracten tegenover dat ze elk afzonderlijk moeten voor hun eigen perceel kijken. Door de samenwerking kunnen eigenaars van een combinatie van graslanden/heidegebieden en bospercelen op één plek terecht voor de ondersteuning van al beheerwerken.
   Een belangrijk uitgangspunt is maatwerk: afhankelijk van het perceel, de actuele toestand en ecologische doelstellingen wordt gekozen voor machinaal beheer, manueel beheer al dan niet met vrijwilligers of beheer met trekpaarden. Die zijn immers niet alleen een efficiënt werktuig maar ook een erkend immaterieel erfgoed, of kunnen worden ingezet voor begrazing ter voorkoming van verwilging (het opschieten van wilgen, vaak op onbedekte bodem in en rond waterpartijen, waar deze niet gewenst is). De verwilging is een typisch probleem in de polders omwille van de grotere aanwezigheid van natte graslanden met historisch microreliëf, die bij inrichtingswerken sneller wilgenzaad van nabij staande wilgen ontvangen en tot kieming komen.
   Zo combineren we efficiëntie met respect voor bodem, natuur, landschap en erfgoed. Deze combinatie laat toe om de economische haalbaarheid mee in rekening te nemen en tegelijk de ecologische waarde te versterken. Beide worden vergeleken en gemonitord gedurende het project.

Concreet omvatten de beheerwerken onder meer:

• Graslandbeheer om te werken naar de ecologische doelstellingen
• Begrazing om verwilging tegen te gaan en biodiversiteit te bevorderen.
• Exotenbestrijding, met nadruk op invasieve soorten zoals Amerikaanse vogelkers en Pontische rododendron.
• Stimuleren bosverjonging, onder meer door het openmaken van de kruid- en strooisellaag en het uittrekken, maaien of kneuzen van ongewenste vegetatie.
• Onderhoud jong bos: vrijstellen van de gewenste boomsoorten,...
• Boomvriendelijk snoeien van gevaarlijke en overhangende bomen incl. dreefbomen en veteraanbomen
• Beheer met trekpaarden op natte percelen om bodemschade en/of -verdichting te vermijden.
• Monitoring en evaluatie i.f.v. het (natuur-)beheerplan

Door de combinatie van grasland- en bosbeheer kan bovendien jaarrond werk worden voorzien, wat bijdraagt aan de continuïteit en stabiliteit van de uitvoering.
Het project biedt vooral ondersteuning aan eigenaars en gebruikers die vandaag vaak de kennis of middelen missen om beheer correct uit te voeren. Daarbij is in vele gevallen door achterstallig beheer de investering die gebeurde bij de inrichting van de percelen in kwestie grotendeels verloren gegaan, wat bijzonder jammer is, maar ook nog eens resulteert in een achteruitgang van de landschapskwaliteit.
Door de personeelsinzet van RLHP en BGHL nemen wij deze praktische en administratieve zorgen weg en garanderen we dat het buitengebied niet alleen ingericht maar ook onderhouden wordt. Door de uitbouw van een tot op vandaag niet bestaande dienstverlening en met een nieuwe samenwerking en methode voor het onderhoud van het buitengebied wordt de voorgestelde personeelsinzet voor 3 jaar gecofinancierd door LEADER waarna de uitgewerkte bestekken, websites, methoden structureel kunnen worden verdergezet in de basisdienstverlening van beide vzw’s. De personeelsinzet tijdens de 3 jaar wordt bedoeld voor

• Projectcoördinatie en -administratie (1/5e),
• Gebiedsgerichte aanpak op maat van de regio (2/5e),
• Opvolging en monitoring (1/5e), en
• Communicatie, sensibilisatie & vorming (1/5e)

Naast de inzet van professionele aannemers (met ook een belangrijke rol voor maatwerkbedrijven) wordt in het project ook samengewerkt met scholen (secundaire en hogere studies) die als vrijwilligers kunnen bijdragen aan bepaalde beheerwerken of thesis-studenten die de ecologisch-economische monitoring op zich zullen nemen (UGent). Zo worden bijkomende sociale en educatieve meerwaarde gecreëerd.
Het ‘Goe Beheerd?!’-idee is ontstaan uit de duidelijke vraag van bewoners, verenigingen, lokale overheden en partners waarmee al werd samengewerkt bij inrichtingen en de opmaak van natuurbeheerplannen. Met dit project geven we samen een antwoord op die noodkreet en bouwen we verder aan een leefbaar, aantrekkelijk, kwaliteitsvoller en biodiverser landschap.
Tot slot zal er steeds afgestemd en toegezien worden met bv. de bedrijfsplanners van de VLM waarbij de aangemelde percelen afgetoetst worden t.o.v. de reeds bestaande beheersovereenkomsten, om geen dubbelfinanciering met Vlaamse en Europese middelen te verkrijgen.