Basisbereikbaarheid wordt momenteel als concept uitgerold in Vlaanderen. Het idee van basismobiliteit, waarbij elke Vlaming recht heeft op een bushalte op maximaal 750 meter van diens voordeur, wordt vervangen door een robuust netwerk van OV-verbindingen dat bereikbaarheid garandeert. Een grotere verantwoordelijkheid komt bij lokale overheden te liggen om de lokale eerste en laatste kilometer(s) tot dat OV-netwerk te organiseren. Op 6 januari lanceerde De Lijn haar nieuwe dienstregeling die een grote stap is in de invoering van basisbereikbaarheid.
Top-down werd basisbereikbaarheid vanuit de Vlaamse overheid uitgerold. Overal in Vlaanderen worden momenteel toegankelijke Hoppinpunten en bushaltes geïnstalleerd. Daar begint natuurlijk de uitdaging voor het lokaal bestuur. Als voetganger zal je afstappen op een goed ingerichte bushalte, maar 10 meter verder sta je dikwijls in een graskant langs een drukke steenweg. De veilige en aangename route die je nodig hebt om ook van die first en last mile een aantrekkelijke keuze te maken is er nog niet. Als rolstoelgebruiker zijn de uitdagingen nog groter en complexer. Het is op deze maatschappelijke uitdagingen dat we met ons project willen werken.
Het is onze overtuiging dat we dit werk samen met de gebruikers van de routes en samen met lokale besturen moeten doen. Zij kennen hun omgeving immers het best.
De bottom-up Leadergedachte en de ideeën over opschaalbaarheid van Leaderprojecten, maken van deze leader-oproep een uitgelezen kans om hier iets rond te doen. We bevorderen actieve samenwerking tussen de gemeenten en willen met dit Leaderproject het voetgangersbeleid onder de aandacht brengen. Het Leaderprogramma kan een belangrijke rol spelen in de verdere ontwikkeling hiervan. Het perspectief van de voetganger leent zich immers uitstekend voor de bevordering van multisectorale samenwerking tussen sectoren zoals mobiliteit, gezondheid, toerisme en omgeving (biodiversiteit).
Door de organisatie van mobiliteitsoplossingen meer samenhang realiseren in dorpen tussen bewoners en tussen dorpen onderling. Elke inwoner van het dorp is op een duurzame wijze met de andere dorpelingen verbonden. De mobiliteitsoplossingen die we bedenken zorgen voor duurzame wandel- en fietsnetwerken in het dorp en tussen dorpen. We hebben daarbij bijzondere aandacht voor mensen in vervoersarmoede die een verhoogde drempel ondervinden tot het mobiliteitssysteem.
Het opzetten van een pilootproject op vervoerregioniveau dat invulling geeft aan de maatschappelijke uitdagingen op vlak van duurzame mobiliteit in het kader van basisbereikbaarheid in een landelijke context. Het project dat we opzetten moet leiden tot bruikbare inzichten voor beleidsmakers, zowel lokaal als Vlaams en in de Vervoerregioraad.
Het definiëren van de middenveldsrol in de vervoerregiowerking. Het versterken van samenwerkingsverbanden in de QuadrupleHelix van Overheid, academische instellingen, middenveld en het bedrijfsleven.
We werken aan inclusie van mensen in een maatschappelijk kwetsbare positie door in te zetten op voetgangersbeleid. Te voet gaan is immers de meest democratische en inclusieve vorm van mobiliteit. We willen hier extra aandacht aan besteden gedurende het hele traject, door deze mensen een duidelijke stem te geven. Dit doen we zowel door hen actief te betrekken bij het participatie- en co-creatieproces, als door specifiek rekening te houden met hun noden en beperkingen bij de uitwerking van het beleid en de infrastructuur. Heel specifiek werken we ook aan rolstoeltoegankelijkheid op uitgewerkte wandeltrajecten. Ook in onze beleidsrapporten en in onze publicatie hebben we aandacht voor toegankelijkheid.
Succesfactoren
Inwoners van Kempische dorpen in de Vervoerregio Antwerpen begrijpen beter wat basisbereikbaarheid en het ‘Hoppin’-verhaal inhouden. Ze gebruiken de mobiliteitsoplossingen en ze worden op een participatieve en co-creatieve manier betrokken bij het uitwerken van oplossingen.
Het project resulteert in een concrete en bruikbare Hoppin-wandeling in de gemeente langs rustplek, een veteraanboom, een kunstwerk, een kerkuilkast bij de lokale boer, …
Het project resulteert in een ‘Scan Voetgangers en basisbereikbaarheid’ en in een bruikbaar beleidsadvies ‘Voetgangers en basisbereikbaarheid’.
In elke gemeente waar we met het project werken zijn er na afloop van het project minimaal drie ingrepen gerealiseerd die van de first en last mile een veiligere en aangenamere ervaring maken voor voetgangers.
Duurzaam effect
In de eerste plaatst streeft ons project naar duurzame mobiliteit. Dat betekent dat het werk dat we doen sowieso moet resulteren in een mobiliteit die ‘volhoudbaar’ is. Meer concreet betekent dit dat er meer gewandeld en gefietst wordt, dat het openbaar vervoer en deelsystemen meer gebruikt worden en dat de privé-auto minder gebruikt wordt. Dit resulteert in meer verkeersveiligheid, minder overlast door uitstoot en geluid, meer biodiversiteit, …
Heel concreet zal ons project leiden tot een implementatie van blijvende oplossingen in het mobiliteitssysteem. De verzamelde kaartinformatie wordt door de Voetgangersbeweging toegevoegd in de kaarten van digitale hoppinpunten en de hoppin-kaart. Als de gemeente een aantal aanbevelingen opvolgt en uitvoert kan ons project ook resulteren in ingrepen in de publieke ruimte met een blijvend karakter: afsluiting van bepaalde straten voor sluipverkeer, ontharding van overbodige parkeerplaatsen, nieuwe inrichting van de publieke ruimte, …
Met Netwerk Duurzame Mobiliteit zijn we in nauw contact met de Vlaamse overheid en met de verschillende vervoerregioraden. De kennis die we verzamelen door dit project nemen we mee in ons beleidswerk dat we doen op Vlaams niveau rond basisbereikbaarheid. We pleiten ook voor structurele betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld in de uitbouw van basisbereikbaarheid
Kalmthout, Zoersel
Rurant vzw, Hooibeeksedijk 1
2440 Geel
België