De terugkeer van de wolf in Vlaanderen zorgt voor toenemende predatieschade en onzekerheid bij professionele schapenhouders, vooral bij grote, mobiel ingezette en extensief beheerde kuddes waar vaste wolfwerende omheiningen moeilijk toepasbaar of duur zijn. Bij hoge wolvendruk kan een elektrische afsluiting alleen onvoldoende bescherming bieden. Schapenhouders geven aan nood te hebben aan aanvullende beschermingsmaatregelen die beter aansluiten bij hun bedrijfsvoering.
Internationale ervaringen tonen aan dat kuddewaakhonden predatieschade sterk kunnen verminderen. Tegelijk hangt hun succes af van een zorgvuldige selectie en opleiding van de honden, een passend beheer en een goede afstemming op de omgeving. Voor Vlaanderen ontbreken vandaag nog duidelijke richtlijnen over de praktische, juridische en economische inzet van deze maatregel.
Het project heeft als hoofddoel een concreet, gecontroleerd en Vlaams toepasbaar implementatiemodel te ontwikkelen voor de inzet van kuddewaakhonden bij grote professionele schaapskuddes.
Daarvoor worden duidelijke randvoorwaarden uitgewerkt voor:
• de selectie van kuddewaakhonden;
• de opleiding van honden en houders;
• het gebruik en beheer van de honden;
• de opvolging en kwaliteitsborging van de maatregel.
Het project wordt uitgevoerd via zeven werkpakketten:
- Internationale kennisinventarisatie en wetenschappelijke onderbouwing: verzamelen en analyseren van internationale praktijkervaringen, wetenschappelijke kennis en goede voorbeelden rond kuddewaakhonden.
- Juridische analyse en gebruikskader: uitwerken van een juridisch en operationeel kader voor de inzet van kuddewaakhonden in Vlaanderen, inclusief verantwoordelijkheden, regelgeving,..
- Certificatie- en opleidingskader: opstellen van criteria, protocollen en opleidingen voor honden en houders.
- Pilootimplementaties: testen en verfijnen van het ontwikkelde kader op professionele schapenbedrijven in verschillende omgevingscontexten.
- Kennisdeling en beleidsvertaling: verspreiden van de opgedane kennis naar schapenhouders, adviseurs, sectororganisaties en beleidsmakers.
- Projectcoördinatie en administratieve opvolging: afstemming tussen de partners en bewaking van de voortgang van het project.
Het project zal verschillende praktische hulpmiddelen en kennisproducten opleveren voor de Vlaamse schapenhouderij:
- een syntheserapport over het gebruik van kuddewaakhonden;
- praktijkfiches voor schapenhouders;
- een juridisch en operationeel gebruikskader;
- protocollen voor signalisatie en omgang met derden
- een certificatiemodel voor kuddewaakhonden;
- een testprotocol en richtlijnen voor certificatie;
- een praktijkbrochure met richtlijnen en aandachtspunten;
- beleidsaanbevelingen;
- een praktijkrapport met gevalideerde richtlijnen uit de pilootbedrijven.
De resultaten worden verspreid via praktijkfiches, vakartikels, nieuwsbrieven, websites van de projectpartners, presentaties op sectoroverleg en een praktijkgerichte studiedag of slotevent.