Lekker dichtbij: jouw lokale ontdekkingspunt voor Korte Keten-producten en producenten

Sanapolis is een lokale HUB waar bezoekers terecht kunnen voor een gevarieerd aanbod aan diensten gericht op welzijn, gezondheid en toerisme. Met de organisatie van ontspannings- en ontmoetingsactiviteiten vervult Sanapolis tevens een belangrijke sociale functie. Onze recent opgerichte klusjesdienst die zich richt op (alleenstaande) hoogbejaarden biedt een antwoord op de afbouw van diensten die plaatsvindt op het platteland. Hetzelfde geldt voor de strijkdienst die we huisvesten. Een aanbod “gezonde en eerlijke voeding”, hetgeen perfect past in de filosofie en het dienstenaanbod van Sanapolis, is er vooralsnog niet. In onze cafetaria serveren we lokale bieren en fruitsappen, waarbij we een nieuwsgierigheid merken bij onze bezoekers naar een breder aanbod aan lokale producten. Hun nieuwsgierigheid wordt mede aangewakkerd door initiatieven, zoals de “Week van de KK”, en platforms zoals “Lekker van bij ons” die de korte keten ondersteunen door boeren en consumenten dichter bij elkaar te brengen. Gestoeld op deze bottom-up interesse naar meer korte keten producten en het feit dat we nog geen aanbod “gezonde en eerlijke voeding” hebben, is de idee gerijpt om een aanbod aan korte keten producten te voorzien op onze site die het aanbod in onze cafetaria overstijgt. Een haalbaarheidsonderzoek middels een deskresearch toont kansen voor een food HUB korte keten:

• De Vlaamse regering vindt lokale voedselstrategie belangrijk omdat het de rol van de landbouwer herwaardeert én sociale contacten stimuleert. De visie van de Vlaamse regering vinden we terug in de “Strategische visienota KK” (14 mei 2022). De strategische visie van korte keten wordt gebald samengevat in de slogan “Korte keten: meer op en rond de tafel”. - De kk zit in de lift: voor het eerst zijn de omzetcijfers hoger dan tijdens de coronaperiode. Tegenover 2023 zijn de omzetcijfers in 2024 voor de gehele kk met 27 procent gestegen. De verkoop op de hoeve is toegenomen met 32 procent, de verkoop op boerenmarkten met 14 procent. De sector heeft de post-coronadip verwerkt. (marktonderzoek YouGov en iVox in opdracht van VLAM). Het momentum voor onze food HUB is ideaal. Uit onze haalbaarheidsstudie blijkt evenwel ook dat lokale boeren worden geconfronteerd met belangrijke barrières waarop ons project een antwoord biedt:
• Afnemers geven een gebrek aan tijd aan om zich actief bezig te houden met het zoeken naar lokale producenten of kk initiatieven. Ook horecazaken met interesse voor korte keten producten geven aan dat hun tijd om zich bezig te houden met het actief zoeken naar leveranciers beperkt is.
• Opschaling van de korte keten is geen evidentie. Een belangrijke hindernis die ILVO vaststelt betreft de investeringskosten. Daarnaast kan de nodige tijdsinvestering ook een belangrijke beperkende factor zijn.
• De maximale prijs die consumenten willen betalen – richtsnoer de discountprijs in de supermarkt plus 20 à 30 procent – biedt weinig marge. Deze marge staat niet toe om een professionele schakel tussen producent en consument te hebben (VILT, 05 juli 2022).
• Het aanbod is niet langer meer een exclusiviteit van lokale boeren. Ook supermarkten bieden lokaal voedsel aan en zetten daar op in met hun marketingsysteem. Klanten die winkelen in de supermarkt kunnen lokale producten aankopen en daarnaast ook de rest van hun producten kopen.
  Uit onze persoonlijke rondgang bij KK producenten kwam een bijkomend knelpunt tot uiting:
• Een hoevewinkel vraagt een groot engagement. De winkel is doorgaans niet iedere dag open omwille van de hoofdactiviteit en voltijdse dagtaak van de landbouwer. De beperking inzake openingsuren is niet alleen belemmerende factor voor het realiseren van de noodzakelijke rendabiliteit van de hoevewinkel maar is ook een drempel om een hoevewinkel op te starten.
  Ons project, een KK winkelpunt, biedt een antwoord op hogervermelde barrières. Het winkelpunt is een food HUB waar een heel breed gamma aan KK producten verkocht wordt, maar waar de producten ook getoond, toegelicht en geproefd kunnen worden. Bijkomend organiseren we in onze cafetaria periodieke collectieve proefmomenten waar de KK producenten desgevallend aanwezig zijn. Zo stimuleren we direct sociaal contact waarbij de klanten kennismaken met de producenten, maar ook met klanten onderling.
  Het winkelpunt is naar analogie met onze cafetaria 6 dagen per week open. De combinatie van voldoende openingstijden met een ruim assortiment aan KK producten is een belangrijk pluspunt voor het welslagen. De food HUB wordt ingepland op een zeer visibele plek in de bestaande infrastructuur van Sanapolis, naast onze cafetaria en het speelbos, hetgeen een uitnodigend effect heeft op onze vele bezoekersstromen. Sanapolis is op korte tijd uitgegroeid tot een lokale hub waar dagelijks tientallen unieke bezoekers over de vloer komen aangetrokken door een gevarieerd aanbod aan diensten gericht op welzijn, gezondheid en toerisme. Het Sanapolis aanbod wordt extra in de verf gezet door de organisatie van jaarlijkse events die prat kunnen gaan op een mooie deelnemersaantallen: de Sanapolis wandeltocht (500 deelnemers), Walk-run-roll for Kaboost - het Kinderkanker-revalidatieproject van het UZ Gent (400 deelnemers) en de Halloweentocht (750 deelnemers). Recent huisvesten we ook De Bevertjes een onderwijsinstelling voor leerlingen type 2 of 4 waardoor de bezoekersstroom enkel zal toenemen. Tot slot is Sanapolis een erkend infopunt van Westtoer hetgeen voor trafiek van bezoekers zorgt. De food HUB maakt een opschaling van de korte keten mogelijk waarbij Sanapolis fungeert als een professionele schakel. Sanapolis vervult vanuit het project een intermediaire functie waarbij de korte keten landbouwers gericht ondersteund worden. Niet alleen door de fysieke verkoopruimte maar ook doordat het initiatief gepromoot wordt via de gebruikelijke mediakanalen van Sanapolis. Sanapolis biedt met de food HUB “intramuros” ondersteuning voor de korte keten landbouwers, maar voorziet ook “extramuros” ondersteuning om korte keten levensmiddelen te promoten. Zo voorzien we fiets- en wandelroutes langs de deelnemende korte keten landbouwers. De routes vermelden voor iedere stopplaats de gebruikelijke openingsuren van de hoevewinkel. De fietsers en wandelaars kunnen hun vertrektijden daarop afstemmen. Op deze wijze worden er geen bijkomende openingsuren bij de KK producent gelegd. Gezonde en faire voeding wordt zo gekoppeld aan gezonde lichaamsbeweging hetgeen volledig kadert binnen de missie en visie van Sanapolis. Een positieve factor hierbij is Westtoer dat momenteel haar fietsknooppuntennetwerk hertekent en Sanapolis opneemt in een aantal routes. Dit is ideaal om op te connecteren met eigen “korte keten fietsroutes”. We richten ons op de korte keten landbouwers in Noord West-Vlaanderen maar evenzeer ook op aanpalende plattelandsregio’s zoals bv. het Meetjesland. We geven een sociale invulling aan het project door personen uit kansengroepen, personen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt en mensen met een beperking in te schakelen in de werking van de food HUB. We denken hierbij aan taken zoals het uitpakken, aanvullen en uitstallen van de voedingswaren, ontvangst van bezoekers, etc. Via vrijwilligerswerk verwerven onze Oekraïense bewoners een eerste werkervaring waardoor ze hun taalvaardigheden kunnen versterken. Aan bewoners en cliënten van vzw De Vierklaver en vzw Oranje bieden we een zinvolle tijdsbesteding aan geheel op maat van hun mogelijkheden. Beide organisaties zijn partner in het project.
  Om de slaagkansen van het project te maximaliseren hanteert Sanapolis geen commissie op de verkoop van de korte keten producten. Er is zodoende geen financiële drempel voor korte keten leveranciers om in te stappen in het project. De “return” voor Sanapolis situeert zich in hogere bezoekersaantallen op onze site. Kernachtig samengevat willen we in deze KK-hub vier zaken doen (onze vier D's): Demonstreren, Degusteren, Doorverwijzen, Doorverkopen.