De Vlaamse landbouw staat voor een belangrijke uitdaging: terwijl heel wat landbouwbedrijven stoppen en infrastructuur vrijkomt, vinden jonge boeren, starters en zij-instromers moeilijk toegang tot betaalbare grond en infrastructuur.
Een mogelijke oplossing bestaat in samenwerkingsmodellen waarbij meerdere landbouwers samenwerken op één locatie en zo kosten en risico’s delen om samen economische, ecologische en sociale meerwaarde te creëren. In de praktijk botsen zulke initiatieven echter op knelpunten zoals eigenaarschap, juridische structuur, vergoedingssystemen, investeringen op lange termijn, vergunningen, subsidies en afspraken rond de in- en uitstap van deelnemers.
SAMENBOEREN vertrekt vanuit een bestaande case in Mol, Het Hele Land vzw, waar enkele startende en kleinschalige landbouwers een gedeelde landbouwsite willen uitbouwen. Ze combineren individuele productietakken met een gezamenlijke visie rond agro-forestry en maatschappelijke waarden.
Het voorbereidend traject wil een sterke operationele groep vormen die verschillende samenwerkingsmodellen in kaart brengt en vanuit praktijkervaring de belangrijkste uitdagingen ervan analyseert.
De hoofddoelstelling van dit voorbereidingstraject is het systematisch in kaart brengen van alle randvoorwaarden, knelpunten en ontwerpvragen die komen kijken bij diverse vormen van samenwerking tussen meerdere landbouwers die vanuit één fysieke, gedeelde locatie werken.
Het traject moet leiden tot een helder, gedragen en onderbouwd probleemkader. Het brengt bestaande kennis en inspirerende (ook buitenlandse) modellen samen, toetst deze aan de Vlaamse context en identificeert waar concrete oplossingsontwikkeling noodzakelijk is.
Het project wordt opgevat als een kort, intensief traject van zes maanden dat als doel heeft het voorbereiden van een volwaardig EIP-operationeel project door bestaande kennis te bundelen, praktijkknelpunten scherp te stellen en een sterke multi-actor operationele groep te vormen.
De uitvoering bestaat uit twee werkpakketten:
- Netwerkvorming en stakeholdermapping: via stakeholdermapping worden betrokken stakeholdergroepen, individuele organisaties, landbouwers en grondeigenaren verder in kaart gebracht. Daarnaast worden twee bijeenkomsten georganiseerd om verwachtingen, knelpunten en innovatiebehoefte te bespreken.
- Kennisinventarisatie en ontwikkelen van gedeelde probleemstelling: bestaande kennis wordt gebundeld, praktijkknelpunten worden expliciet gemaakt via literatuurstudie, contacten met landbouworganisaties en juridische experten, verkenning van buitenlandse modellen, diepte-interviews, workshops,..
Het voorbereidingstraject moet leiden tot gedeeld inzicht in knelpunten, een duidelijk afgebakend probleemkader, een operationele groep met complementaire partners en een inhoudelijke basis voor de ontwikkeling van een handleiding.
De resultaten worden bekendgemaakt via artikels in de landbouwpers over de stakeholderkaart en bestaande kennis rond samenwerkingsverbanden in de landbouw, een nieuwsbrief over knelpunten bij samenwerkingsverbanden in de landbouw en een syntheserapport.
België