Vliermaal onder één dak: waar buurt, traditie en toekomst elkaar vinden.
Aanleiding en Probleemstelling (gebiedsgericht & bottom-up).
Vliermaal is een landelijk Haspengouws dorp met een sterke lokale dorpsidentiteit, maar de laatste jaren staan sociale cohesie en het gemeenschapsleven onder druk. Ontmoetingsplaatsen verdwijnen, de sociale samenhang vergrijst of valt uiteen en nieuwkomers vinden moeilijk aansluiting. Toch voelen we vanuit het dorp zelf een groeiend verlangen naar verbinding, duurzaamheid en lokaal initiatief, zoals bleek uit het burgergedreven project met basisschool De Vlierbloem en Kunstig Vliermaal in april 2025.
De leerlingen hadden voor de gelegenheid kunstwerkjes gemaakt die over heel Vliermaal tentoongesteld werden. Zo werd er ook een nieuwe activiteit aan gekoppeld: we gaven de school de mogelijkheid om in het najaar samen met de kinderen de dorpsboomgaard in te trekken, appels te plukken en deze te verwerken tot appelmoes. Het enthousiasme van de kinderen en de schooldirectie deed ons beseffen dat er nood is aan meer gelijkaardige, laagdrempelige activiteiten.
Het platteland blijft vaak onderbiedend in initiatieven die mensen écht samenbrengen, over generaties en achtergronden heen.
- Versterken van de lokale plattelandseconomie
Door de bouw van een Haspengouwse dorpsbakoven ontstaat een lokale, ambachtelijke manier van voedselverwerking (brood, appeltaart, streekproducten).
De verwerking van zelfgeteeld graan, in samenwerking met PIBO, verbindt landbouw, onderwijs en ambacht: een voorbeeld van korte keten.
Ambachten (bakken, bouwen met leem, metaalbewerking) worden herwaardeerd en opnieuw aangeleerd. - Verhogen van de leefbaarheid en sociale samenhang in plattelandsgebieden
De bakoven en de gerenoveerde vakwerkschuur worden toegankelijke ontmoetingsplekken, voor workshops, bakdagen, dorpsfeesten en educatie.
Je betrekt kinderen, jongeren, ouderen, mensen met migratieachtergrond, vrijwilligers, verenigingen... → Intergenerationele en interculturele werking.
Sterke participatie van bewoners: bottom-up opgebouwd project dat gedragen wordt door de gemeenschap. - Versterken van het duurzaam beheer van natuur, landschap en erfgoed
De herbestemming van een 18e-eeuwse vakwerkschuur past binnen het erfgoedbeleid en behoudt karaktervolle historische infrastructuur.
De aanplant van streekeigen hoogstamfruitbomen en lokale variëteiten (zoals de Bergamottepeer, het Kortessems Grijsken) verhoogt de biodiversiteit én levert ingrediënten voor de bakoven.
Er is een circulaire benadering: lokaal graan wordt geteeld, verwerkt en gebakken ter plaatse. - Klimaatadaptatie en -mitigatie
Gebruik van duurzame, natuurlijke materialen (leem, hergebruik van oude stenen)
Beperkte ecologische voetafdruk dankzij lokale keten en manuele arbeid.
Lokale productie = minder transport en minder CO₂-uitstoot. - Bevorderen van samenwerking en partnerschappen
Partnerschap met PIBO-campus, RLHV, De Vlierbloem (school), dorpsraad, lokale ambachtslieden, landbouwers, vrijwilligers…
Publiek-private samenwerking (bijv. Nationale Boomgaardenstichting i.s.m. burgers).
Sterke netwerking over sectoren heen: onderwijs, landbouw, cultuur, erfgoed en burgerinitiatieven worden samengebracht.
Beoogde resultaten tegen einde van het project:
Een volledig gerenoveerde en ingerichte vakwerkschuur in gebruik als dorpsruimte.
Een functionele bakoven in werking, met minstens 10 activiteiten per jaar.
Minstens 200 actieve deelnemers (inwoners en bezoekers) aan activiteiten verspreid over doelgroepen (kinderen, ouderen, nieuwkomers...).
Minstens 1 educatief traject uitgewerkt rond korte keten en bakambacht in samenwerking met een school of jeugdwerking. per jaar.
Aanzet tot jaarlijkse traditie (bakdag, dorpsfeest, fruitoogst, etc.) die het project verankert in het dorp.
Vliermaal
Universiteitslaan 1
3500 Hasselt
België