WTC Volkscafé

In 2025 en 2026 zet Erfgoedcel Denderland de biercultuur van de regio centraal in het regionale erfgoedproject ‘Santé’. Binnen dit initiatief willen we de rijke biercultuur van de Denderstreek documenteren, onderzoeken en breed toegankelijk maken. Dit project heeft als doel om via een reeks deelprojecten, zoals een brochure, een erfgoedtentoonstelling, publieksmomenten, toeristische routes en aangepaste Wikipedia-pagina's,... de unieke aspecten van deze cultuur en lokale economische tak, bepalend voor het landelijke nijverheidsverleden van de regio, te bewaren en een breed publiek te bereiken.

Een belangrijk onderdeel binnen ‘Santé’ is het deelproject ‘WTC Volkscafé’, dat zich richt op de volkscafés in de Denderstreek. Volkscafés zijn iconische ontmoetingsplaatsen voor jong en oud met karakteristieke interieurs, een informele sfeer, en vaak een rijke geschiedenis. Deze cafés ademen de geur van vers getapt bier en huisvesten waardevolle verhalen van het dorpsleven en anekdotes van stamgasten, die bijna deel zijn gaan uitmaken van het meubilair. Ze zijn niet alleen plekken voor ontspanning en volkssporten zoals kaatsen of biljart, maar ook hechte sociale knooppunten die al generaties lang bijdragen aan de landelijke dorps- en streekidentiteit. Ze staan -letterlijk en figuurlijk- centraal in een landelijke gemeenschap en zijn bepalend voor de streek- en dorpsidentiteit. Toch staan deze cafés – onmisbaar in een levendig dorp – onder druk en lopen ze het risico te verdwijnen.

Met ‘WTC Volkscafé’ willen we de volkscafécultuur en haar rol binnen de regionale identiteit documenteren, onderzoeken en ontsluiten naar het grote publiek. We willen met het project een stukje economische zuurstof geven aan de lokale economie die met het traditionele volkscafé verbonden is. Volkscafés vertegenwoordigen in de Denderstreek een landelijk erfgoed waarin typische volkselementen zoals bijvoorbeeld ook volksfeesten en sportevenementen een belangrijke rol spelen. Ze hebben aldus een sterke gemeenschapsvormend en verbindend potentieel. Door middel van audiomateriaal, fietsroutes en culturele producten zoals tentoonstellingen, publieksmomenten i.s.m. met lokale spelers en brouwerijen en brochures willen we bijdragen aan de duurzame vastlegging van dit immateriële erfgoed, zodat de waarde en het verhaal van volkscafés in hun landelijke context ook voor toekomstige generaties behouden blijven.
Het project heeft bovendien tot doel het bewustzijn over het cultureel erfgoed van volkscafés in de Denderstreek te vergroten. Door de unieke verhalen en historische waarde van volkscafés als sociale en culturele ankerpunten in het platteland in kaart te brengen, willen we het bredere publiek, en in het bijzonder de lokale gemeenschap, bewust maken van de bijzondere betekenis van deze ontmoetingsplekken. Dit streven naar bewustwording draagt bij aan herwaardering en respect voor dit erfgoed, dat in de Denderstreek en elders in Vlaanderen steeds meer onder druk komt te staan. Door gebruik te maken van publieksgerichte eindproducten (podcast, pop-upexpo...) willen we de waarde van het volkscafé naar een breed (lokaal) publiek brengen. Volkscafé's zijn voor vele inwijkelingen immers vaak onbekend en dus onbemind. WTC Volkscafé wil hier dan ook verandering in brengen door in te zetten op een attractieve projectwerking.

Een bijzondere doelgroep binnen ‘WTC Volkscafé’ zijn de wielertoeristen. Door podcastafleveringen en fietsroutes op maat voor wielerclubs en andere cafébezoekers, worden de volkscafés belicht als sociale en historische knooppunten van de streek. De routes verbinden hen met de verhalen, tradities, markante locaties en geschiedenis van de volkscafés en hun gemeenschappen. Hiermee stimuleert het project een bredere betrokkenheid bij het erfgoed van volkscafés en zorgt het voor voortzetting en behoud van de lokale tradities en verhalen. We herwaarderen de plek van het volkscafé als intergenerationeel knooppunt binnen de plattelandsgemeenschappen van onze regio.

Met ‘WTC Volkscafé’ beoogt Erfgoedcel Denderland een balans te vinden tussen documentatie en actieve beleving van erfgoed. Zo willen we het verhaal van volkscafés levend houden en bijdragen aan de erkenning en het behoud van deze unieke cafés als onmisbare schakels in de landelijke identiteit van de Denderstreek.