Zorgzaam Gooreind

1. Zorgzame Buurt in Gooreind?

“In een Zorgzame Buurt wonen mensen comfortabel in hun woning of vertrouwde buurt. Het is een buurt waar jong en oud elkaar kennen en helpen. In een Zorgzame Buurt staat levenskwaliteit centraal, voorzieningen en diensten zijn er voor iedereen toegankelijk. Iedereen voelt er zich goed en wordt geholpen, ongeacht de ondersteuningsbehoeften.” (Vlaamse Overheid)

1.1 Gooreind

Gooreind is een deelgemeente van de gemeente Wuustwezel en telt 7756 inwoners. Ondanks het feit dat Gooreind een mooie, groene gemeente is, wordt een kleine plattelandsgemeente ook geconfronteerd met (nieuwe) uitdagingen zoals mobiliteitsproblemen, vermindering basisvoorzieningen, vereenzaming, grijze druk, inflatie, anderstalige inwoners, … Waar een dorp vroeger een hechte gemeenschap was waar buren elkaar kenden en voor elkaar zorgden en ondersteuning boden, is de laatste decennia verandering merkbaar in levensstijl, cultuur en mentaliteit. Het spontane zorgen verliest terrein, buren kennen elkaar niet meer of spreken zelfs niet meer dezelfde taal, het zorg- en welzijnslandschap versnippert en verliest zijn draagkracht in een vergrijzende samenleving, … Naar idee van het geconnecteerde dorp zoals voorgesteld door de publicatie ‘Dorpshuizen op het Vlaamse platteland - hefboom richting het geconnecteerde dorp’ van IDEA Consult i.o.v. de Vlaamse Landmaatschappij werd vanuit Coda het idee voor het project ‘Zorgzaam Gooreind’ opgezet.

1.2 Analyse Thomas More

In aanloop naar dit project liet Coda een kwantitatieve en kwalitatieve analyse opmaken enerzijds en anderzijds werk(t)en we aan de visievorming over Zorgzame Buurt Gooreind waar we ons bij lieten staan door het Expertisecentrum Zorg en Welzijn van Thomas More. Een traject van een jaar waarvan we op 28 mei 2024 de eindresultaten mochten ontvangen en waar een aantal gedetecteerde noden uit naar voor komen (zie infra).

2. Zorgzaam Gooreind

Zorgzaam Gooreind richt zich op het opbouwen van een zorgzame buurt waarin welzijn en zorg centraal staan. Door een participatief traject en nauwe samenwerking met diverse partners, streeft Coda naar een inclusieve en duurzame gemeenschap.

2.1 Buurten en buurtbewoners

In eerste instantie willen we de buurt laten spreken en willen we met ons project inzetten op een buurtcoördinator. Iemand die effectief naar de buurt stapt en in contact treedt met bewoners uit de 9 verschillende buurten uit Gooreind en op basis van de gedetecteerde noden, zoals opgenomen in het eindverslag van de kwantitatieve en kwalitatieve analyse van het Expertisecentrum Zorg en Welzijn van Thomas More. De buurtcoördinator zet in op het ontwikkelen van sociale netwerken via ontmoeting en verbinding in de buurt. Dit kan door het effectief organiseren van een activiteit, zoals buurtbanken waarbij bewoners welkom zijn voor een buurtbabbel, maar ook door het faciliteren van een activiteit op vraag van buurtbewoners, zoals infosessies over bepaalde thema’s die mogelijk zijn in de buurt zelf of binnen muren van Coda. Dit kan leiden tot nieuwe contacten, babbels of zelfs diepgaandere relaties waardoor mensen zich thuis voelen in hun buurt en/of een actieve rol kunnen opnemen in het bieden van zorg en ondersteuning van elkaar.
Hierin vinden we het sleutelwoord ‘gemeenschapsvormend’, waarbij wordt ingezet op gedetecteerde noden zoals verbinding in de buurt, (emotionele) eenzaamheid, (sociaal) netwerk en verbinding tussen verschillende nationaliteiten.

2.2 Buurtambassadeurs

Daarnaast neemt de buurtcoördinator de verkenning en opstart van een netwerk van zorg- en welzijnsverleners op zich. Hiermee richt de buurtcoördinator zich op zowel de formele zorgaanbieders (huisartsen, apothekers, thuiszorgorganisaties, …) als informele netwerken (buurtverenigingen, vrijwilligers, …). Via deze ‘buurtambassadeurs’ wordt ingezet op de versterking en toegankelijkheid van diensten en voorzieningen op alle levensdomeinen. Tijdens de kwalitatieve luik van Thomas More analyse werd reeds contact gelegd met een 16-tal geïnteresseerden (directies van woonzorgcentra (Amandina vzw) en scholen (Mater Dei, Klim Op), zorgcoördinatoren van voorzieningen voor personen met een beperking (OLO Rotonde, Monnikenheide Spectrum (Emmaus), wijkagenten, buurtbewoners, vertegenwoordigers van Gemeente en Sociaal Huis Wuustwezel, vrijwilligers en socioculturele organisaties (Ferm, RGO,…) uit Gooreind en Wuustwezel). Doel is dat de buurtcoördinator een duidelijk beeld schept van de sociale kaart in Gooreind (en omstreken), en van daaruit structurele verbindingen legt tussen het formele en informele netwerk om tot een vast overlegorgaan te komen om zowel pijnpunten aan te kaarten als tegemoet te komen aan actuele noden. Nooit eerder werd in de gemeente Gooreind en bij uitbreiding Wuustwezel ingezet op een buurtwerking op deze schaal. Hiermee komen we tegemoet aan de sleutelwoorden ‘innovatief’, ‘kruispunt van domeinen’ zowel binnen het formele als informele netwerk en ‘samenwerking’ tussen de betrokken buurtambassadeurs en zetten we in op bovenstaande gedetecteerde noden van verbinding en netwerken.

2.3 Lokale overheid

Tot slot omvat de taak van buurtcoördinator een signaalfunctie naar en samenwerking met de lokale overheid. De lokale overheid werd reeds betrokken bij de kwalitatieve analyse van de buurtanalyse en is vragende partij voor een verdere uit- en samenwerking. Dit echter niet in de vorm van copromotor, wel als facilitator.
De buurtcoördinator zal samen met het lokaal bestuur een beleid ontwikkelen gericht op het faciliteren en ondersteunen van processen of activiteiten die verbinding in de buurt versterken, onder meer door het integreren van vaste overlegstructuren en door het ter beschikking stellen van locaties binnen de betrokken buurten om activiteiten te organiseren.
Daarnaast zal ook gewerkt worden aan de verhoging van toegankelijkheid van diensten en voorzieningen op alle levensdomeinen zoals het verhogen van de walkabilityscore en inzetten op de te voorziene krapte in dienstverlening in bepaalde sectoren (huisartsen, …) . Hierbij wordt maximaal ingezet op preventie en inclusie en rekening gehouden met de diversiteit in de verschillende buurten in Gooreind. De gemeente Wuustwezel wordt dan ook betrokken als vaste partner binnen ons project.
Daarenboven heeft het sociaal huis van de gemeente Wuustwezel aangegeven zelf op zoek te zijn naar manieren om buurten in de gemeente te versterken, waardoor verduurzaming van het project naar andere deelgemeenten binnen Wuustwezel op termijn en reële optie is. Ook de vertaling van het project naar omliggende gemeenten via de zorgraden werd meegenomen naar de gesprekstafels.
De sleutelwoorden ’duurzaamheid’ en ‘gebiedsgericht’ vinden hierin vaste grond.

3. Duurzaam effect

Zorgzaam Gooreind richt zich op het opbouwen van een zorgzame buurt waarin preventie, welzijn en zorg centraal staan. Door een participatief traject en nauwe samenwerking met diverse partners, streeft Coda naar een inclusieve en duurzame gemeenschap.
Het doel is om het gecreëerde netwerk van zorgzame buurtambassadeurs te koppelen aan de uitdagingen die de buurt zelf heeft geïdentificeerd. Dit omvat zowel permanente aandacht voor een zorgzame basishouding als gerichte acties op specifieke korte- en langetermijnuitdagingen. Het organisch opzetten en inbedden van deze stappen moet dé verduurzaming zijn die we nastreven, waarin Coda faciliteert, ondersteunt en co-creëert in samenwerking met de buurtambassadeurs en de lokale overheden. Deze resultaten kunnen als model dienen voor andere gemeenschappen in de regio.