“De Vlaamse landbouwsector is zeer goed in voedselproductie, maar natuurherstel blijft een knelpunt. We vroegen ons af hoe we dit kunnen verbeteren.”
Brecht Herteleer groeide op op een gemengd landbouwbedrijf met varkens en koeien en heeft een achtergrond in biologische landbouw. Drie jaar geleden zaaide hij voor het eerst een bloemenmengsel in. “De bloemenstroken trokken enorm veel vlinders, bijen en vogels aan”, vertelt Brecht. Hij is één van de bezielers van FarmFlowerFood, een EIP-project met als doel de natuur te herstellen in landbouwgebieden met behulp van bloemenstroken, én tegelijk te zorgen voor een eerlijke vergoeding voor landbouwers. Met deze insteek richtte Brecht met twee vrienden, Torsten en Anthony ‘On-kruid’ vzw op. In 2024 verwerkten ze 150 kg losse kruiden tot thee. Ter vergelijking: het Luxemburgse Téi vum Séi verwerkt jaarlijks 6 ton. “Dit toont dat opschalen mogelijk is”, zegt Brecht. Via een samenwerkingsovereenkomst vergoeden ze de landbouwers per kilo voor de gevraagde kruiden: vers of gedroogd. Hoewel Brecht boer wilde worden, spendeert hij momenteel zijn tijd aan de uitbouw van het merk ‘On-kruid’. Veel tijd voor veldwerkzaamheden blijft er niet over. Eerst moet de verkoop van thee stijgen, dan kunnen er meer landbouwers mee in het verhaal stappen.
Thee van (on)kruiden
Eén van de eerste acties binnen FarmFlowerFood was het inschakelen van een theesommelier om de kruiden voor het mengsel te bepalen. “We hebben een selectie kruiden in thee geproefd en dit was meteen een voltreffer. Eerst was ik geen theedrinker, dat is nu helemaal veranderd”, zegt Brecht. In 2024 verkocht On-kruid vzw 4.000 zakjes thee van 40 gram, goed voor meer dan tienduizend kopjes thee en veel gesprekken over kruiden die groeien bij lokale landbouwers. Daarnaast worden alle kruiden verpakt in een sociale werkplaats. Voor deze inzet werden ze beloond met de Cera Social Impact Award.
HOGENT onderzoekt deze innovatieve teelt
Wat is de ideale bloemenstrook? Hoe onderhoud en oogst je die? De onderzoeksgroep AgroFoodNature van HOGENT zoekt het uit. “Naast geschikte bloemen voor bestuivers en nuttige insecten, moeten we nu ook rekening houden met welke bloemen geschikt zijn voor menselijke consumptie”, zegt Greet. Greet Verlinden voert samen met Joachim Moens het onderzoek uit voor FarmFlowerFood. Belangrijke elementen in de proeven zijn de bloeiboog (de periode waarbij bloeiende kruiden aanwezig zijn), het monitoren van insecten, het potentieel tot natuurlijke plaagbeheersing, maar ook de kostprijs van het zaad en de maaibaarheid. “Alles gebeurt in nauw overleg met de landbouwers”, zegt Greet. Joachim onderzoekt al sinds 2007 het potentieel van bloemenstroken. “In het begin werd ik bijna weggelachen”, zegt hij. “Nu zijn er standaard mengsels voor alle sectoren, ecoregelingen … Men neemt het ondertussen serieus.” De voordelen van bloemenstroken zijn vandaag veel beter gekend: ze trekken insecten aan die zorgen voor bestuiving en natuurlijke plaagbeheersing, verbeteren de bodem en maken het landschap aantrekkelijker. Toch is niet elke landbouwer overtuigd. Greet: “Ik denk dat het voor landbouwers echt interessant wordt als er een concreet en tastbaar product uit voortkomt”. Dat is het doel van FarmFlowerFood. Na afloop van het project verschijnt er een brochure met alle adviezen voor landbouwers die aan de slag willen gaan met een bloemenstrook voor menselijke consumptie.
Studenten van HOGENT monitoren bloemenstroken op aanwezige insecten via vangschalen en visuele waarnemingen. Copyright foto: Greet Verlinden
Brecht: “We geloven sterk in wat we doen. Het werkt, en we hopen dit verder te kunnen zetten. Zo bouwen we samen met boeren aan natuurherstel én een positief verhaal voor de landbouw." Copyright foto: On-kruid vzw
Meer dan thee
Boerenbond-projecten volgt het ketenverhaal op binnen dit project. Op welke manier kan er aan de slag gegaan worden met het gedroogde bloemenmengsel? Dat kan dus gaan over thee, maar ook over gefermenteerde dranken, kazen, bieren … Het doel is de vraag naar gedroogde kruiden te doen groeien, zodat het interessant is voor de landbouwer om bloemenmengsels in te zaaien.
Bloemen fleuren het landschap op
Variatie op het veld maakt het landschap aantrekkelijker voor wandelaars, fietsers en plattelandsbewoners. Zo hebben bloemenstroken een positieve invloed op het imago van de landbouwsector. Greet: “Landbouwers krijgen positieve reacties. Het opent deuren om mensen mee te nemen in het landbouwverhaal én het stimuleert landbouwers om er verder mee aan de slag te gaan.”