Artikels

Wat maakt LEADER zo bijzonder? Is het vooral een subsidiemechanisme voor plattelandsprojecten, of zit de echte meerwaarde elders? Een recent rapport van de Vlaamse Landmaatschappij over de toegevoegde waarde van LEADER brengt voor het eerst de bredere impact van de LEADER-methodiek in Vlaanderen in kaart. De conclusie is duidelijk: LEADER zorgt niet alleen voor concrete projecten, maar versterkt ook samenwerking, lokaal bestuur en de slagkracht van plattelandsgebieden.

Eind april 2026 trokken 24 leden van de drie Oost-Vlaamse Lokale Actiegroepen (LAG’s) richting Lochem, in de Nederlandse Lokale Actiegroep (LAG) Achterhoek. De meerdaagse studiereis stond volledig in het teken van kennisuitwisseling, inspiratie en ontmoeting.

Hoe maak je van een oud huis in een natuurgebied een bruisende demonstratieplek voor faunavriendelijk bouwen? In Brakel toont Natuurpunt Vlaamse Ardennen plus hoe het kan. Dankzij een LEADER-project werd een voormalige woning vlakbij het natuurgebied ‘Burreken’ omgevormd tot ‘het Faunahuis’: een unieke plaats waar iedereen kan ontdekken hoe gebouwen een meerwaarde kunnen betekenen voor wilde dieren.

Hoe kunnen plattelandsontwikkelingsprojecten bijdragen aan meer biodiversiteit en een aantrekkelijker landschap? Die vraag staat centraal in de evaluatiestudie die BUUR (Sweco Belgium) uitvoerde in opdracht van de Vlaamse Landmaatschappij. Aan de hand van 25 projecten, variërend van lokale beheeracties tot gebiedsgerichte projecten, onderzochten de onderzoekers welke factoren het succes bepalen en hoe toekomstige initiatieven nog beter kunnen inspelen op de noden van natuur, landbouw en lokale gemeenschappen.

Op 3 december was Brussel opnieuw het decor voor de uitreiking van de derde editie van de Agricultural and Rural Inspiration Awards (ARIA). Tijdens dit evenement werden inspirerende projecten uit heel Europa in de kijker gezet. Het LEADER-project ‘Woppaaaa! station Diksmuide’ kreeg een 'Highly Commended'-award in de categorie ‘Socio-Economic Fabric of Rural Areas’!

Half mei organiseerden we in Boxtel (NL) met onze Nederlandse collega’s een LEADER-bijeenkomst voor een 60-tal personen uit Vlaanderen en Nederland. De groep bestond uit LAG-coördinatoren, LAG-leden, beheersdiensten, promotoren … Boxtel situeert zich in het Nederlandse LEADER-gebied ‘Het Groene Woud’, dat pas sinds april 2024 opgestart is.

Wat begon als een kleinschalig initiatief met een koelcel en een paar winkels waar voedseloverschotten opgehaald werden, is vandaag uitgegroeid tot een gesmeerd logistiek netwerk dat voedseloverschotten redt van de afvalcontainer en herverdeelt aan wie dit het meest nodig heeft. Aster Ketels, medeverantwoordelijk voor het project 'Foodsavers Westhoek', blikt terug én vooruit. Ze werkt al vier jaar bij DVV Westhoek (streekintercommunale) in het kader van dit project.

LEADER is al meer dan 30 jaar een onmisbaar begrip wanneer het over het Europese platteland gaat. Minder bekend, maar daarom niet zonder impact, is ‘ELARD’. ELARD staat voor ‘European LEADER Association for Rural Development’ en is het netwerk van de nationale LEADER-netwerken. Onlosmakelijk verbonden dus aan alles wat met LEADER te maken heeft. Sinds dit jaar heeft Vlaanderen ook een officieel LEADER-netwerk: het LEADER-netwerk Vlaanderen (LNV)! Pierre-Bernard Van Acker is de initiatiefnemer en vertelt er meer over.

Het Vlaams Ruraal Netwerk brengt Vlaamse en buitenlandse Lokale Actiegroepen (LAGs) onder andere in contact via gemeenschappelijke projectvoorstellen. Vanuit Europa zijn er namelijk acht verplichte taken weggelegd voor een GLB-netwerk. Eén daarvan is om samenwerkingsprojecten tussen Lokale Actiegroepen of gelijkaardige structuren voor lokale ontwikkeling (inclusief transnationale samenwerking) te ondersteunen.

LEADER is een maatregel uit het Europese Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB). De start van een nieuw GLB in 2023 betekende dus ook een nieuwe start voor LEADER. De LEADER-gebieden voor de periode 2023-2027 zijn intussen afgebakend en voor elk van die gebieden is er een Lokale Ontwikkelingsstrategie (LOS) opgemaakt met een actieplan om het gebied de komende 5 jaar te versterken en verder uit te bouwen.

Eén van de projecten die in de studie over dorpshuizen aan bod kwam, is het LEADER-project ‘Herbestemming van de kerk van Beke’. Sven De Wever is projectmedewerker en werkt al 17 jaar bij het Oost-Vlaamse ‘Plattelandscentrum Meetjesland’. Hij werkt er rond korte keten, ondersteunt verschillende Oost-Vlaamse coöperaties, en was dus ook betrokken bij dit project aangezien het plattelandscentrum één van de partners was

Pierre-Bernard Van Acker is LAG-coördinator van het LEADER-gebied Hageland+ en draait al even mee in het LEADER-landschap. In een interview vertelt hij ons hoe men de LEADER-middelen zal inzetten in het Hageland.

In het interview eerder dit jaar met de Vlaamse Landmaatschappij, de beheersdienst voor de GLB-maatregel LEADER, las u al een stand van zaken over LEADER in de nieuwe programmaperiode. Hier vindt u een update en wat er nog op het programma staat.

Nu de zomer is aangebroken, is het volop tijd om te genieten van ons prachtig Vlaams platteland. En hoe kan dat beter dan met een fietstocht doorheen de West-Vlaams velden, met enkele boerderijbezoeken erbovenop?

In dit artikel leest u meer over LEADER, al meer dan 30 jaar een begrip op het platteland. We gingen praten met Kevin Grauwels en Wouter Peeters, die aan de slag zijn bij de Vlaamse Landmaatschappij (VLM), de beheersdienst voor LEADER.

De Westhoek is een plattelandsregio waar landbouw al eeuwen het landschap mee vormgeeft. Landbouwers en andere plattelandsbewoners delen er de ruimte en infrastructuur. Tijdens drukke periodes, zoals tijdens de oogstwerken, kan dit voor conflicten zorgen.