Eind april 2026 trokken 24 leden van de drie Oost-Vlaamse Lokale Actiegroepen (LAG’s) richting Lochem, in de Nederlandse Lokale Actiegroep (LAG) Achterhoek. De meerdaagse studiereis stond volledig in het teken van kennisuitwisseling, inspiratie en ontmoeting.
Lochem is een charmant stadje met bijna 14.000 inwoners, gelegen in een gemeente van 215 km² met zo’n 34.000 inwoners. Een uitgestrekt en landelijk gebied dus, zeker in vergelijking met Vlaamse steden.
De kracht van lokaal en kleinschalig
De eerste dag lag de focus op concrete LEADER-projecten. Als eerste kwam ‘Achterhoek Food Manifest’ aan bod, een initiatief dat inzet op duurzame, gezonde en lokale catering. Hier zagen de aanwezigen hoe ‘de kracht van klein’ een echte troef kan zijn, zelfs binnen overheidsopdrachten.
De gemeente Lochem onderschreef het manifest en werkt actief samen met lokale boeren en producenten om de korte keten te versterken. Zo worden in de gemeentelijke bedrijfskantine dagelijks lokale en duurzame maaltijden geserveerd. Een mooi voorbeeld van hoe lokale samenwerking beleidskeuzes tastbaar maakt.
De Stadsboerin geeft uitleg over haar project
Silo art
Stadslandbouw als sociale motor
Daarna bezocht de groep ‘De Stadsboerin’ in Doetinchem, een bijzonder project voor stadslandbouw op de voormalige terreinen van de gevangenis De Kruisberg. Op deze plek worden groenten, fruit, kruiden en bloemen duurzaam geteeld. Er worden ook dieren gehouden.
De producten vinden hun weg naar een klein winkeltje op het terrein of ze worden gebruikt om samen maaltijden te koken. ‘De Stadsboerin’ is veel meer dan een landbouwproject: het is een groene, sociale ontmoetingsplek waar mensen van diverse achtergronden samen tuinieren, koken en eten. Met vijf vaste medewerkers en een zestigtal vrijwilligers draagt het project bij aan biodiversiteit, korte ketens én sociale verbondenheid.
In 2023 sleepte dit project ook een ARIA-award in de wacht.
Internationale uitwisseling
De laatste stop van de eerste uitwisselingsdag vond plaats op Hertenhoeve De Lavei, waar met LEADER-steun een belevingsruimte werd gerealiseerd. Daar ontmoette de Oost-Vlaamse delegatie niet alleen extra Nederlandse LAG-leden, maar ook collega’s uit de Duitse LAG Bocholter Aa.
Het programma was gevarieerd: een rondleiding op de hertenhoeve, gevolgd door uitwisseltafels rond thema’s als continuering van projecten, innovatie op het platteland en ondernemerschap als motor voor gemeenschapsvorming. De dag werd afgesloten met een gezamenlijk diner, waar gesprekken en contacten spontaan verder groeiden.
Kunst, landbouw en landschap
Vrijdagochtend was er een verkenningstocht van de Achterhoek. Met een bus reden de bezoekers langs verschillende (voormalige) agrarische gebouwen die werden omgevormd tot indrukwekkende kunstwerken. Grote silo’s kregen via streetart een nieuw leven en vertellen nu het verhaal van dorp en regio.
Met deze ‘Silo Art Tour’ wil de Achterhoek haar identiteit, trots en toeristische aantrekkingskracht versterken als innovatieve en creatieve regio. Een hoogtepunt was de beschilderde silo bij de steengroeve in Winterswijk, een unieke landschappelijke en geologische plek waar ook plannen bestaan voor een toekomstig museum.
Verduurzaming en biodiversiteit
De meerdaagse uitwisseling werd afgesloten met een bezoek aan geitenboerderij en kaasmakerij Brömmels. Dankzij het LEADER-project ‘Duurzaam samen de toekomst in’ zet het bedrijf een sterke stap richting schaalvergroting én verduurzaming. Investeringen in energiezuinige infrastructuur zorgen voor extra verwerkingscapaciteit, niet alleen voor het bedrijf zelf maar ook voor andere kleine landbouwers. De publiekswerking wordt versterkt met een kijkruimte en workshops kaas maken.
Als laatste ontdekten de Oost Vlaamse LAG’s de ‘BAM-akker’ (Biodivers Akker Mozaïek), geen LEADER-project maar wel een inspirerend voorbeeld van hoe landbouwproductie en biodiversiteit hand in hand kunnen gaan via natuurinclusieve landbouw.
Els Van Mossevelde (medeorganisator van de studiereis): “Het laatste bezoek aan de BAM-akker heeft zeker iets teweeggebracht bij verscheidene LAG-leden. Dus dit zou in de komende jaren misschien wel kunnen leiden tot nieuwe samenwerking en projectideeën. Evenzeer heeft de regionale voedselstrategie Platform Achterhoek Food en hun manier van dit te benaderen ook tot nadenken geleid. In het algemeen liet de manier van samenwerken tussen overheden, organisaties, ondernemers en burgers een positieve indruk na.”
Meer dan een studiereis
Deze studiereis bracht niet alleen nieuwe inzichten uit Nederland en Duitsland, maar versterkte ook de banden tussen de Oost-Vlaamse LAG-leden onderling. Iedereen keerde geïnspireerd en voldaan terug naar zijn eigen gebied. Het uitwisselingsbezoek bleek meer dan geslaagd en smaakt naar meer.
Maarten Lippens (Oost-Vlaams LAG-lid): “We ontdekten tijdens de studiereis hoe LEADER in de Achterhoek inzet op identiteit, sociale cohesie, korte keten, voedselstrategieën en innovatieve landbouw.”
