Dirk Criel voor enkele opstellingen bij het Faunahuis
Onder andere vleermuiskasten zijn te bezichtigen aan de buitenzijde van het Faunahuis
Ook binnen zijn heel wat mogelijkheden te bezichtigen om faunavriendelijk te bouwen
Extra info
- Wil je het Faunahuis bezoeken of meer weten? Surf naar www.faunahuis.be of kom langs op één van de opendeurdagen (elke derde zondag van de maand).
- Ontdek op deze pagina van het Europees GLB-netwerk hoe LEADER sociale netwerken, vertrouwen en samenwerking versterkt en zo de meerwaarde van LEADER voor lokale gebieden en organisaties vergroot.
Hoe maak je van een oud huis vlakbij een natuurgebied een bruisende demonstratieplek voor faunavriendelijk bouwen? In Brakel toont Natuurpunt Vlaamse Ardennen plus hoe het kan. Dankzij een LEADER-project werd een voormalige woning dichtbij het natuurgebied ‘Burreken’ omgevormd tot ‘het Faunahuis’: een unieke plaats waar iedereen kan ontdekken hoe gebouwen een meerwaarde kunnen betekenen voor wilde dieren.
We spraken met Dirk Criel, landschapsecoloog, conservator van Burreken en drijvende kracht achter het project.
Van verlaten huis naar levendig kenniscentrum
Toen Natuurpunt het terrein aankocht, kregen ze het huis er als het ware ‘bij’. Het mocht niet permanent bewoond worden, maar wegdoen was geen optie. “We wilden het huis behouden, maar het moest een nieuwe betekenis krijgen”, vertelt Dirk.
Tegelijk merkte hij dat mensen steeds meer interesse hebben in natuurinclusief bouwen, maar dat er weinig plekken zijn waar je die mogelijkheden in het echt kan zien. Zo ontstond het idee voor een demonstratiehuis. Met steun van LEADER kon die droom werkelijkheid worden.
Een LEADER-project met een duidelijke missie
Het Faunahuis werd ontworpen als een praktijkgerichte, tastbare kennismakingsplek met faunavriendelijke bouwtechnieken. Het project rust op drie pijlers:
- Het demonstratiehuis zelf
De voormalige woning werd ingericht met zo’n 400 faunavoorzieningen: vleermuiskasten, nestgelegenheden, inbouwstenen, nestruimtes in dakconstructies en veel meer. Alles is praktisch, concreet en lokaal toepasbaar.
- Een demonstratieroute in het omliggende landschap
Bezoekers kunnen langs een route in het landbouw- en natuurgebied wandelen en verschillende technieken ontdekken die ook in stallen, schuren of andere bijgebouwen bruikbaar zijn.
- Een laagdrempelig educatief programma
Het Faunahuis biedt vormingen voor zowel professionelen (architecten, aannemers, bouwpromotoren of bouwmaterialenproducenten) als geïnteresseerde particulieren. Studenten, landbouwers en lokale besturen schuiven steeds vaker aan.
“We willen tonen dat faunavriendelijk bouwen niet moeilijk hoeft te zijn”, zegt Dirk. “Het gaat erom dat je vanaf het begin rekening houdt met de dieren die in en rond gebouwen leven.”
Een uniek project, zelfs op wereldniveau
De ambitie van Dirk en zijn team reikt ver. Buitenlandse voorbeelden bestaan nauwelijks, waardoor het Faunahuis uitgroeit tot een internationaal referentieproject. Jaarlijks komen bezoekers uit binnen- én buitenland langs. Denk bv. aan producenten van bouwmaterialen die geïnteresseerd zijn om proefopstellingen uit te testen.
Het succes is te danken aan samenwerking: Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen en Dender, Agentschap voor Natuur en Bos, Inverde, Embuild en vele andere partners bouwden inmiddels het project mee uit door het verlenen van materiële en financiële steun.
Vrijwilligers: het kloppende hart van het Faunahuis
Natuurpunt Vlaamse Ardennen plus draait volledig op vrijwilligers. Voor het Faunahuis zetten wekelijks zo’n tien vrijwilligers zich al jaren in, aangevuld met een bredere kring van ongeveer 25 helpers uit de regio Zuid-Oost-Vlaanderen.
Omdat er geen personeelskosten worden ingediend, gaat het volledige projectbudget naar het fysieke werk. De vrijwilligersuren maken deel uit van de noodzakelijke eigen inbreng. “Onze vrijwilligers werken samen met professionele partners. Het is een stevig leerproces, maar de betrokkenheid is enorm”, vertelt Dirk.
Experimenteren, monitoren en bijsturen
Het Faunahuis is meer dan een toonzaal: het is een levend laboratorium. Met vaste en mobiele camera’s en diverse sensoren wordt gemeten hoe dieren de voorzieningen gebruiken. Soms werkt iets meteen, soms moet het anders. “Dat is net de kracht van dit project: we leren voortdurend bij.”
Die experimenteerdrift maakt het Faunahuis aantrekkelijk voor fabrikanten die hun producten willen testen in een realistische omgeving.
Opendeurdagen, opleidingen en demonstraties
Bezoekers kunnen het Faunahuis elke derde zondag van de maand vrij bezoeken. Daarnaast zijn er rondleidingen, aangepast aan de interesses van de groep. Tijdens ons bezoek bij Dirk vertelde hij ons dat studenten van KU Leuven eerstdaags inspiratie en praktijkervaring kwamen opdoen. Niet alleen studenten, maar ook bedrijven vinden steeds vaker de weg naar Brakel. Het Faunahuis was zelfs te vinden op Batibouw en Futurebuild Belgium (Belgische vakbeurs voor de bouwsector).
Het doel blijft helder: iedereen die bouwt of renoveert bewust laten nadenken over natuurinclusieve én faunavriendelijke (ver)bouwoplossingen.
Impact van uitdagingen tijdens de bouwfase
De realisatie van het project viel midden in de coronacrisis én de oorlog in Oekraïne. De schaarste aan bouwmaterialen zorgde voor praktische en budgettaire uitdagingen. Toch slaagde het team erin om het demonstratiehuis tijdig vorm te geven.
En wat brengt de toekomst?
Hoewel het LEADER-project formeel werd afgerond in juni 2022, leeft het Faunahuis meer dan ooit. Plannen en ideeën voor de toekomst zijn onder meer:
- een insectentuin en bijkomende faunavoorzieningen;
- extra educatieve installaties voor kinderen en jongeren;
- een workshopruimte buiten, gericht op scholen en jeugdbewegingen.
De ambitie is duidelijk: het Faunahuis laten groeien tot hét Vlaams centrum rond natuurinclusief bouwen.
Tot slot: klein bouwen, grote impact
Dirk vat het ultieme doel mooi samen: “Als mensen vanaf het eerste moment bij een verbouwing of nieuwbouw rekening houden met dieren, zetten we een enorme stap vooruit. Het Faunahuis wil hen daarbij gidsen.”
Het Faunahuis in Brakel bewijst dat faunavriendelijk bouwen geen niche is, maar een én haalbare manier om onze leefomgeving te verrijken, voor mens én dier.